DỰ ÁN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ ADDA - VIỆT NAM

BẢO VỆ THỰC VẬT

THEO PHƯƠNG PHÁP TỰ NHIÊN
( Tài liệu tham khảo cho nông dân sản xuất hữu cơ )
Dựa trên tài liệu canh tác tự nhiên của Zimbabue

 

 

ADDA office in Vietnam

#605-606 NARENCA publishers, 85 Nguyen Chi Thanh, Ba Dinh District, Hanoi, Vietnam
Tel: +84.43.7623533 * Fax: +84.43.7623534 * Email: addahanoi@vnn.vn

 

¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤

 

Các phần trước :  Phần 1. Phần 2

 

SỬ DỤNG NGUYÊN LIỆU THỰC VẬT ĐỂ BẢO VỆ CÂY TRỒNG

 

Hiệu quả của một số cây làm thuốc trừ sâu có thể khác nhau ở từng nơi, từng mùa vụ, ngay cả trong cùng một mùa và tùy thuộc từng loại côn trùng, sự trƣởng thành chúng và tuổi của cây. Ngƣời sử dụng nên tiến hành thử nghiệm để tìm xem cây nào và hỗn hợp nào phù hợp nhất cho điều kiện ở trên đồng ruộng của mình. Tất cả mọi pha chế từ nguyên liệu thực vật cần phải đƣợc sử dụng ngay và không đƣợc để ra ánh sáng mặt trời trƣớc khi sử dụng. Thời gian tốt nhất để sử dụng những hỗn hợp trừ sâu là vào chiều tối. Chúng sẽ hiệu quả hơn đối với sâu bọ vào thời gian này trong khi đó ít ảnh hƣởng xấu đến những côn trùng có ích nhƣ ong. Lá cây có thể đem nghiền nhanh bằng cách vò với cát trong thùng.

Thời gian pha chế có thể giảm đáng kể bằng cách đun thay vì ngâm. Đun sôi cho đến khi nƣớc có màu đậm với dịch của cây: 10 phút cho hầu hết các loại cây Có nhiều loại cây có đặc tính diệt sâu bọ chƣa đƣợc phát hiện. Chúng có thể đƣợc tìm thấy đơn giản bằng cách quan sát xem loại cây nào không bị loại côn trùng cụ thể nào tấn công, mặc dù hầu nhƣ tất cả các loại khác đều bị sâu bệnh. Cây không bị tấn công cần đem thử xem có chất diệt và xua đuổi sâu bọ hay không. Trong những phần sau, phần đầu tiên là tên thực vật (viết nghiêng) và sau đó là tên bằng tiếng Anh: Tên bằng những ngôn ngữ khác xuất hiện trong phần phụ lục ở cuối cuốn sách này.

1 - Cây hành tăm

Mô tả: Cây thảo mộc có củ quanh năm. Tác dụng: Chống nấm, trừ sâu, xua đuổi sâu bọ nhẹ.

Đối tượng: Rệp vừng, bƣớm hại bắp cải, bét, vảy, thrip, ruồi hại cà chua, ve và bọ bay màu trắng, bệnh chết cây non do quá nhiều nƣớc, bệnh tàn rụi muộn, bệnh đốm lá cà chua, chuột nhắt và chuột chũi.

Bộ phận sử dụng: Củ và lá

Ứng dụng:Công thức có thể thay đổi từ 10 – 100 g củ hành hoặc lá với một lít nƣớc, để trong thùng có nắp 4 – 7 ngày trƣớc khi phun. Có thể trồng hành để đuổi bƣớm hại bắp cải, chuột nhắt, chuột chũi và các loài gây hại khác.

Các tác dụng khác: Làm gia vị thức ăn, làm thuốc kháng sinh và khử trùng.

Cảnh báo:Nƣớc từ hành làm cay mắt.

2 - Tỏi

Mô tả: Cây thảo mộc có củ hàng năm hoặc hai năm

Tác dụng: Chống đầy, chống vi khuẩn, nấm, sâu bọ, giun tròn và làm chất đuổi sâu bọ

Đối tượng: Kiến, rệp, sâu khoang, bọ cánh cứng, chim, sâu bƣớm, bƣớm đêm lƣng kim cƣơng, nhậy tuyết giả, ấu trùng, ruồi nhà, chuột nhắt, bét, chuột chũi, muỗi, giun tròn, sâu đục đào, mối, ve và động vật; nấm và vi khuẩn

Bộ phận sử dụng: Củ.

Ứng dụng: Đối với các loại sâu bọ khác nhau thì độ đậm đặc khác nhau.

Loại phun chung gồm: giã 1 củ tỏi trộn với 1 lít nƣớc, bỏ vào một ít xà phòng và sử dụng ngay. Củ tỏi có thể mang phơi khô, giã ra và sử dụng nhƣ bột. Bột tỏi có thể làm thành nƣớc phun chống bệnh nấm vảy, nấm mốc sƣơng, gỉ sắt trên đậu và bệnh tàn rụi của cà chua. Trồng tỏi xung quanh cây ăn quả và những cây khác sẽ đuổi rệp vừng, sâu đục thân cây ăn quả nhƣ sâu đục đào, chuột nhắt, chuột chũi và mối. Hỗn hợp làm với 3 củ tỏi đập nát để trong một cái lọ thủy tinh (chứ không phải bằng kim loại) với dầu hỏa để ngâm trong 2 ngày, lọc và cho thêm 10 lít nƣớc xà phòng cũng là chất phun diệt hầu hết các loại côn trùng. Củ tỏi thƣờng đƣợc trồng nhƣ là cây xua đuổi sâu bọ.

Các tác dụng khác: Làm gia vị thức ăn, kháng sinh và trừ giun

Cảnh báo: Tỏi là chất trừ sâu có phạm vi rộng nên cũng sẽ diệt cả côn trùng có ích và côn trùng có hại. Mùi còn lại trên cây đƣợc phun hoặc rắc trong vòng 1 tháng. Không dùng với các cây họ đậu.

 

3 - Chè

Mô tả: Cây bụi trồng lấy lá chè thƣơng mại

Tác dụng: Chống đầy, trừ sâu

Đối tượng: Rệp vừng lông, rệp bầu bí, ốc sên và mối.

Bộ phận sử dụng: Lá và quả.

Ứng dụng: Lá chè đã sử dụng có thể rải xung quanh cây để tránh ốc sên; nƣớc (chè) khi nguội có thể phun lên cây; quả có thể ngâm vào nƣớc và sử dụng để chống mối.

Cảnh báo: Chưa có cảnh báo nào được biết đến

 

4 - Ớt, Ớt ngọt Mô tả:

Cây bụi trồng lấy quả cay hoặc ngọt làm thức ăn gia vị.

Tác dụng: Trừ và xua đuổi sâu bọ.

Đối tượng: Côn trùng nói chung, nấm, vi khuẩn và vi rút.

Bộ phận sử dụng: Quả chín và hạt. Ứng dụng: Xay 2 nắm ớt, ngâm vào 1 lít nƣớc trong 1 ngày, lắc đều trong vài phút, lọc, cho thêm 5 lít nƣớc và một ít xà phòng. Bột ớt có thể rắc vào quanh gốc cây để chống kiến, sâu ngài đêm, sên, ốc sên và nhiều loại côn trùng trong đất; nước từ quả ớt ngọt chống vi rút gây bệnh khảm và ngăn ngừa sự lây lan của các loại vi rút khác. Ớt thƣờng đƣợc trồng làm cây thuốc trừ sâu bọ.

Các tác dụng khác: Làm gia vị cho thức ăn, làm thuốc, làm rau (ớt ngọt).

Cảnh báo: Lá cây có thể bị cháy nếu hỗn hợp quá đậm đặc

 

5 - Đu đủ

Mô tả: Cây thân gỗ mềm, thon, ngắn ngày, cao 2-10 mét trồng để lấy quả hình ôvan to.

Tác dụng: Trừ nấm, giun tròn và sâu bọ.

Đối tượng: Rệp vừng, rệp, sâu bƣớm, sâu ngài đêm, giun tròn thắt đốt, mối; bệnh gỉ sắt ở cà phê, nấm mốc sƣơng bột và rầy nâu làm đốm lá lúa. Bộ phận sử dụng: Quả, lá tƣơi và rễ.

Ứng dụng: Cho 1kg lá chặt nhỏ vào 1 lít nƣớc, lắc mạnh, lọc, cho thêm 4 lít nƣớc, 2 muỗng dầu hỏa và một ít xà phòng (20g hoặc ml), phun hoặc tƣới vào đất để chống sâu ngài đêm. Ép lấy nƣớc từ quả đu đủ non để chống mối. Các tác dụng khác:Quả để ăn và lá non để làm thuốc.

Cảnh báo: Chƣa có cảnh báo nào

 

6 - Hoa cúc lá nhỏ

Mô tả: Cây có hoa giống nhƣ hoa cúc quanh năm.

Tác dụng:Trừ sâu với phạm vi rộng.

Đối tượng :Côn trùng nói chung.

Bộ phận sử dụng: Hoa.

Ứng dụng: Hái hoa vào ngày nóng, phơi dƣới bóng râm, xay thành bột, rắc lên sâu bọ; đổ một lít nƣớc sôi vào 50 g hoa cúc (hoặc 20 g bột), ngâm một vài giờ, cho thêm một ít xà phòng, lọc và mang phun.

Các tác dụng khá: Làm thuốc và cây cảnh.

Cảnh báo: Sử dụng vào chiều tối và phun có lựa chọn để bảo vệ ong. Tần suất sử dụng bị hạn chế bởi các tổ chức canh tác hữu cơ

 

7 - Cây lục lạc

Mô tả: Cây thảo mộc bụi thẳng thu hoạch hàng năm

Tác dụng:Trừ sâu, làm cây dẫn dụ và cây bẫy.

Đối tượng: Côn trùng nói chung, sâu bọ trong kho chứa, tuyến trùng và nấm.

Bộ phận sử dụng: Cả cây.

Ứng dụng: Trồng luân canh hoặc xen canh nhƣ là cây bẫy tuyến trùng và các loại sâu bọ khác; nghiền các phần của cây trong nƣớc để làm thuốc phun (không có chi tiết cụ thể).

Các tác dụng khác:Làm thức ăn gia súc, cải tạo đất, chống cỏ, lấy sợi, làm giấy, bao tải.

Cảnh báo: Hơi độc đối với trâu bò trong một số điều kiện; hạt không nên cất giữ trong phòng làm việc hoặc phòng ở của ngƣời

 

8 - kê

Mô tả: Cây trồng có hạt nhỏ.
Tác dụng: Trừ và chống sâu bọ.
Đối tượng:Côn trùng nói chung đặc biệt là sâu bƣớm, sâu ngài đêm, ruồi giấm, ốc sên.
Bộ phận sử dụng:Những phần còn lại sau thu hoạch.
Ứng dụng: Sử dụng những phần còn lại làm lớp phủ trên đất chống sâu bọ, trồng làm cây
bẫy sâu khoang; ngâm vào nƣớc để phun chống ruồi giấm và những côn trùng khác.
Các tác dụng khác:Cây lƣơng thực, chống sói mòn.
Cảnh báo:Chƣa có cảnh báo nào đƣợc biết đến.


9 - Cây bạch đàn
Mô tả:Cây phát triển nhanh và luôn xanh
Tác dụng: Trừ sâu nhẹ, xua đuổi sâu bọ
Đối tượng: Côn trùng nói chung.
Bộ phận sử dụng:Lá non.
Ứng dụng:Phơi khô và xay thành bột để rắc; nghiền lá tƣơi trong nƣớc cho đến khi nƣớc
trở thành màu xanh, cho thêm một ít xà phòng rồi mang phun. Bột trộn với nƣớc để phun
chống sâu bƣớm đục thân vào thời gian khi bƣớm hoạt động mạnh.
Các tác dụng khác:Làm gỗ, lấy tinh dầu.
Cảnh báo:Sử dụng nhiều nƣớc – không trồng gần nƣớc hoặc ở những khu vực ƣớt.
Không trồng diện tích lớn ở một khu vực.


10 - Đậu tương
Mô tả: Cây trồng rất nhiều để lấy hạt.
Tác dụng:Trừ sâu.
Mục tiêu:Kiến, rệp vừng lông và nhậy tuyết.
Bộ phận sử dụng:Thân cây.
Ứng dụng:Ngâm thân cây vào nƣớc để phun.

Các tác dụng khác: Hạt đậu, dầu và cải tạo đất
Cảnh báo:Chƣa có cảnh báo nào đƣợc biết đến.

 

11 - Khoai lang
Mô tả:Cây bò trên đất trồng quanh năm, củ ăn đƣợc.
Tác dụng: Chống nấm, trừ côn trùng nhỏ chậm chạp
Đối tượng:Rệp, rầy nâu, đốm lá lúa, nấm làm héo lúa, có khả năng chống một số loại
nấm khác.
Bộ phận sử dụng: Lá.
Ứng dụng:Nghiền và ngâm vào nƣớc rồi mang phun; Có thể thử với nƣớc luộc khoai tây
đặc bột đối với những côn trùng ít di chuyển như rệp.
Các tác dụng khác:Làm thức ăn.
Cảnh báo:Chưa có cảnh báo nào được biết đến.


12 - Cà chua
Mô tả: Cây thảo mộc hàng năm, trồng lấy quả; có mùi nặng khi nghiền lá ra.
Tác dụng: Trừ và chống sâu bọ, làm cây dẫn dụ, chống đẻ trứng, chống vi khuẩn và nấm.
Mục tiêu:Rệp vừng, kiến, bọ cánh cứng ở măng tây, sâu ăn cải bắp, sâu bƣớm, gián,
bƣớm lƣng kim cƣơng, ruồi, châu chấu, nhộng, ấu trùng, bét, tuyến trùng, sâu có sừng ở
cà chua, bọ phấn trắng; nấm nói chung và vi khuẩn làm héo lá.
Bộ phận sử dụng:Bất cứ phần nào của cây kể cả rễ và quả.
Ứng dụng: Ninh 1kg lá chặt nhỏ với 2 lít nƣớc; nghiền nát 2 nắm lá/thân/quả bỏ ngâm
vào 2 lít nƣớc trong 5 giờ, lọc, cho thêm một ít xà phòng vào, lấy nƣớc phun hai ngày
một lần khi bƣớm của sâu cải bắp đang bay. Cây còn tƣơi là tốt nhất nhƣng cần phải
mang sử dụng ngay. Những phần của cây đem phơi khô có thể nghiền thành bột và trộn
với nứơc để phun hoặc rắc bột nhƣng không hiệu quả bằng cây tƣơi. Cây cà chua đƣợc
trồng xung quanh cây khác để bảo vệ những cây đó không bị bọ cánh cứng tấn công
măng tây; và có thể mang treo cả cây ở trong vƣờn cây ăn quả hay ở trong nhà để bảo vệ
cây ăn quả khỏi nhiều loại côn trùng và nhà không bị gián.
Các tác dụng khác:Quả để ăn, lấy dầu từ hạt.
Cảnh báo:Lá độc hại cho ngƣời.

13 -  Sắn (Xem cảnh báo)
Mô tả: Cây bụi ngắn ngày, có củ nhiều bột.
Tác dụng: Chống tuyến trùng
Đối tượng: Tuyến trùng, côn trùng nhỏ chậm chạp.
Bộ phận sử dụng: Củ.


Ứng dụng:Lấy nước từ rễ đƣợc nghiền, pha loãng 1:1 với nƣớc, đem phun ngay, sử dụng
4 lít nước đã pha cho 1 mét vuông rất có hiệu quả. Chờ sau 20 ngày trƣớc khi gieo hạt;
sử dụng vỏ của củ sắn làm lớp phủ chống giun tròn; thử dùng bột sắn sau khi đun sôi và
sắn nguội đối với rệp vừng v.v.
Các tác dụng khác:Củ của loại sắn đắng có thể ăn đƣợc sau khi loại bỏ chất axit
xyanhydric bằng cách đun sôi; làm thức ăn cho gia súc, làm giấy, vải, mỹ phẩm, chất
dính và bột.

Cảnh báo:Củ của loại sắn đắng có chứa chất axit xyanhydric phải loại bỏ trước khi ăn.

14 - Cây trúc đào (Xem cảnh báo)


Mô tả: Cây bụi xanh quanh năm, làm cảnh ở trong vƣờn.
Tác dụng:Chống đầy, chống nấm, giun tròn, trừ sâu, chống loài gặm nhấm
Đối tượng: Kiến, ruồi, bọ cánh cứng, bƣớm lƣng kim cƣơng, loài gặm nhấm, mọt ngô, rầy nâu
Bộ phận sử dụng: Cả cây.
Ứng dụng: Chặt và ngâm lá, vỏ và hoa vào nƣớc trong 30 phút rồi mang phun; phơi khôvà xay các phần của cây thành bột để rắc.
Các tác dụng khác: Làm thuốc, làm nƣớc hoa, hƣơng, mật hoa, cây cảnh.
Cảnh báo: Cả cây đều độc.


15 - Cây húng quế
Mô tả:Cây thảo mộc hƣơng liệu, trồng.
Tác dụng: Chống nấm nhẹ, trừ và xua đuổi sâu bọ.
Đối tượng: Nhiều loại côn trùng, nấm nói chung
Bộ phận sử dụng: Cả cây.
Ứng dụng: Ngâm lá vò nhỏ trong nƣớc trong 24 giờ, lọc và mang phun; phơi khô dưới nắng và xay thành bột để rắc.
Các tác dụng khác: Làm gia vị cho thức ăn, làm thuốc, chống muỗi và ve.
Cảnh báo: Hiệu quả hình nhƣ có thay đổi nhiều tùy giống và các yếu tố khác.


16 - Cúc vạn thọ
Mô tả:Cây thảo mộc thẳng trồng hàng năm.
Tác dụng: Chống vi khuẩn, trị độc, chống nấm, trừ sâu, giun tròn và là cây xua đuổi côn trùng
Đối tượng:Nhiều loại côn trùng kể cả kiến, bọ cánh cứng, tuyến trùng và nấm, bệnh tàn rụi muộn.
Các phần: Cả cây.
Ứng dụng: Vò 100 – 200g lá, rễ, hoa, đổ vào 1 lít nƣớc sôi, ngâm trong 24 giờ, cho thêm 1 lít nƣớc lạnh, phun vào cây hoặc vào đất; trồng luân canh chống giun tròn; trồng xen canh như là cây xua đuổi bọ cánh cứng.
Các tác dụng khác: Làm cây cảnh, chống xói mòn, thuốc, thức ăn và nhuộm quần áo.
Cảnh báo:Chưa có cảnh báo nào được biết đến.


17 - Cây na
Mô tả: Cây bụi trồng ở nhiều nơi.
Tác dụng: Trừ sâu.
Đối tượng: Côn trùng nói chung, kể cả rệp vừng, bướm lƣng kim cƣơng, châu chấu   và châu chấu lá.
Bộ phận sử dụng: Vỏ và hạt.

Ứng dụng: Ngâm vỏ trong nước một vài ngày và mang phun; Hạt na khô đƣợc nghièn nát và rắc trực tiếp lên cây bị sâu hại hoặc pha loãng phun lên mặt dƣới lá và diệt nhộng; có thể tăng thêm độ đậm đặc của nƣớc phun bằng cách ngâm hạt đập nát trong một vài dầu hỏa trong vài giờ trƣớc khi cho thêm nước.
Các tác dụng khác:Quả ăn được.
Cảnh báo: Chưa có cảnh báo nào đƣợc biết đến.

18 - Vỏ cây đắng (Canh ki na)
Mô tả: Cây xanh quanh năm, lâu niên ở các huyện miền đông.
Tác dụng: Trừ sâu.
Đối tượng: Côn trùng nói chung.
Bộ phận sử dụng Rễ và lá.
Ứng dụng: Đập dập lá và rễ, đổ nƣớc lên, ngâm trong 24 giờ, lọc, pha loãng với 10 phần
nước, cho thêm một ít xà phòng để phun; xay rễ và lá khô thành bột để rắc.
Các tác dụng khác: Làm thuốc.
Cảnh báo: Phun tại chỗ - nếu không sẽ tiêu giệt côn trùng có ích.


19 - Cây táo gai, cà độc dược (Xem cảnh báo)
Mô tả:Cây họ cỏ cao trồng hàng năm, lá có góc cạnh.
Tác dụng: Chống đầy, chống nấm, trừ sâu, trừ tuyến trùng.
Đối tượng: Côn trùng nói chung, sâu ngài đêm, giun tròn và một số bệnh nấm
Bộ phận sử dụng: Cả cây
Ứng dụng: Phơi cả cây dƣới nắng, xay nhỏ và dùng bột; vò một nắm lá trong một lít
nƣớc làm thuốc phun, cho thêm một ít xà phòng.
Các tác dụng khác:Làm thuốc
Cảnh báo: Cây độc vì vậy không để gần miệng.


20 - Cây cứt lợn
Mô tả:Cây bụi xâm lấn quanh năm.
Tác dụng:Tiếp xúc với chất độc
Đối tượng: Nhiều loại côn trùng
Bộ phận sử dụng: Lá, hoa, cành
Ứng dụng: Vò một nắm lá trong 1 lít nƣớc, cho thêm một ít xà phòng mang phun; đốt lấy tro để  rắc; phơi khô và nghiền thành bột mang rắc. Đốt cành và mang tro rắc lên bọ cánh cứng và sâu đục lá.
Các tác dụng khác: Làm thuốc
Cảnh báo: Được phân loại là cỏ độc hại ở Dimbabuê và độc đối với gia súc.

 

21 - Cây húng quế dại có lông tơ trắng
Mô tả: Thảo mộc hương liệu, bụi.
Tác dụng: Chống nấm nhẹ, trừ sâu, xua đuổi côn trùng
Đối tuợng: Rệp vừng, ruồi, sâu bƣớm có lông, giòi, muỗi, sâu bọ trên luống gieo hạt, ve nhện.

Bộ phận sử dụng: Cả cây
Ứng dụng: Ngâm lá vò nƣớc trong 24 giờ, lọc và mang phun. Chất lỏng pha chế nào
được sử dụng ở địa phƣơng để giệt sâu bọ trong luống gieo hạt.
Các tác dụng khác: Làm thuốc, gia vị cho thức ăn, xua đuổi muỗi và ruồi
Cảnh báo:Chƣa có cảnh báo nào đƣợc biết đến. 


22 - Cây thầu dầu
Mô tả: Bụi, và cây phát triển nhanh.
Tác dụng:Tiếp xúc với chất độc, trừ nấm, trừ sâu, trừ giun tròn, xua đuổi côn trùng
Đối tượng: Rệp vừng, kiến cắn lá, sâu bƣớm, sâu ngài đêm, bét, bọ xít hôi và hình khiên, mối, giun tròn nói chung; bọ chét, rận, chuột chũi; nấm: bệnh loét, miếng vá màu nâu, chết vì ngập nƣớc, thối rễ.


Bộ phận sử dụng: Lá và hạt là chủ yếu
Ứng dụng: Làm chất phun nói chung. Ngâm hạt xanh và lá vào nƣớc trong 24 giờ, lọc và mang phun; phơi hạt xanh và lá và nghièn để làm bột rắc; đối với sâu ngài đêm cho 4 chén hạt có vỏ vò kỹ vào trong 2 lít nƣớc đun sôi trong 10 phút, cho thêm 2 thìa cà phê dầu hỏa và một ít xà phòng, pha loãng trong 10 lít nƣớc và mang tưới vào đất ngay; cho hạt xanh vào hang của chuột chũi hoặc chuột đồng nhƣ là chất xua đuổi; chôn hạt, lá hoặc dầu vào trong đất để chữa bệnh nấm; làm lớp phủ với cành và lá cây để đuổi mối; trộn với các loại thân cây màu đỏ sẽ hiệu quả hơn là các loại cây có thân màu xanh.


Các tác dụng khác: Làm dầu thực vật, làm thuốc, xà phòng và sử dụng trong công
nghiệp
Cảnh báo: Hạt có chất độc cho ngƣời và gia cầm.


23 - Cúc vạn thọ Mehicô
Mô tả: Gây mùi hắc trong khu đất trồng cây và nơi đất bị xáo trộn.
Tác dụng: Trừ nấm, trừ sâu, trừ giun tròn, xua đuổi côn trùng
Đối tượng: Kiến, rệp vừng, nhặng, sâu bƣớm, ruồi, bọ chét, giòi, muỗi, mối, giun tròn, chống bệnh trên hạt cà phê, bệnh tàn rụi muộn, nấm mốc sƣơng và các loại khác.
Bộ phận sử dụng: Cả cây
Ứng dụng: Ngâm các phần của cây trƣởng thành đã vò nát vào 2 lít nƣớc để 24 giờ, lọc và đem phun; thêm một nắm tro củi vào có thể tiêu diệt đƣợc nhiều loại côn trùng; nếu lấy cây đang ra hoa và ngâm kéo dài thêm 5 – 10 ngày và hàng ngày khuấy lên thì chất phun này sẽ hiệu quả hơn; chôn cây Tagetes tƣơi trong đất xung quanh cây để bảo vệ cây không bị sâu bọ tấn công; phun hàng tuần để chống bệnh nấm; trồng luân canh kể kiểm soát giun tròn; phơi khô và nghiền thành bột để rắc chống bọ chét v.v.. Vò lá vào da sẽ chống muỗi. Kiến có thể bị xua đuổi bằng cách tƣới chất lỏng làm từ cây đƣợc vò nát vào đất xung quanh cây để bảo vệ hoặc chôn lá đã vò nát vào đất trƣớc khi trồng cây.
Các tác dụng khác:Làm thuốc, cải tạo đất
Cảnh báo:Cây hƣơng liệu này làm cho ong hung hăng hơn, vì vậy đừng để cho ong ngửi được loại cây này.


23 - Cốt khí hoa vàng
Mô tả: Cây bụi quanh năm, có hoa màu hoa cà và nhiều quả.
Tác dụng: Chống đầy, trừ sâu (thuốc trừ sâu), xua đuổi côn trùng.

Mục tiêu:Nhiều loại côn trùng, kể cả sâu đục lá, bọ xít hình khiên và rận trâu bò.
Các phần: Lá
Ứng dụng: Vò 50 lá trong 1 lít nƣớc, để 24 giờ, không dùng xà phòng. Nếu nƣớc ấm khi phun sẽ hiệu quả hơn đối với rệp.
Các tác dụng khác: Làm thuốc, cải tạo đất
Cảnh báo: Phun tại chỗ để tránh giệt côn trùng có ích. Dùng làm sản phẩm thuốc trừ sâu bị hạn chế bởi một số tổ chức nông nghiệp hữu cơ.

 

24 - Ớt và tỏi
Khuấy 1 củ tỏi dã nhỏ hoặc sắt nhỏ với 1 thìa cà phê bột ớt trong 2 lít nƣớc nóng, để nguội, lọc, cho thêm một ít xà phòng mềm và khuấy đều.
Phun chống sâu hại trên cây ăn quả. 

 

25/ Ớt, tỏi và hành
Băm hoặc giã 1 củ tỏi, 1 củ hành và 1 thìa ớt cay và trộn với 1 lít nƣớc, để 1 giờ, cho
thêm 1 muỗng xà phòng nƣớc.
Phun chống côn trùng nói chung.

 

26 - Ớt, cúc vạn thọ và hành
Băm 4 quả ớt, 4 củ hành và một nắm lá cúc vạn thọ Mêhicô. Cho một ít nƣớc xà phòng lên trên, ngâm trong vòng 24 giờ, lọc và cho thêm 2 lít nƣớc.
Chất phun này đƣợc khuyến cáo đặc biệt cho nhện đỏ.

 

27 - Ớt, tỏi cúc vạn thọ và hành
Lấy 3 nhánh tỏi to, 2 nắm chặt lá cúc vạn thọ Mêhicô, 2 củ hành to, 2 quả ớt to, cho nƣớc
vào đun sôi, để nguội, pha loãng với 4 lần nƣớc, khuấy đều.
Phun chống côn trùng nói chung.
28/Tỏi và cốt khí hoa vàng
Giã lá cốt khí tƣơi và tỏi khô thành hỗn hợp với một ít nƣớc, trộn 50g hỗn hợp này với 1
lít nƣớc và lọc. Dùng hàng tuần từ tuần thứ 1 sau khi cây mọc hoặc cấy, trồng cho đến 2
tuần trƣớc khi thu hoạch.
Tƣới vào đất xung quanh cây để chống sâu ăn bắp cải theo tỷ lệ 1 lít dung dịch cho 1 mét
vuông.


29 - Xoan Ấn Độ.
Giã lá hoặc quả xoan chiết lẫy nước phun trừ rệp, sâu thân mềm, bọ trĩ, bọ phấn trắng...


30  - Chanh, quả dọc, măng chua và đường
Lấy 1 kg chanh quả, 1 kg măng chua, 1 kg quả dọc chua, 1 kg đƣờng. Ngâm hỗn hợp 4
loại trong 2 tuần sau đó đổ thêm 10 lít nước trộn và tiếp tục ngâm thêm 2 tuần nữa. Chắt
dung dịch ra hòa với tỉ lệ: 1/100 (1 cốc dung dịch hòa 100 cốc nƣớc lã )
Phun lên cây trừ các loại bệnh nấm như lở cổ rễ, thỗi xám, mốc đen vv...


31 - Nghệ, gừng
Vật liệu: 1 kg nghệ vàng, 1kg gừng, 0,5 kg lá thanh hao, 0,5 kg ớt cay, 1kg đƣờng. Ngâm
tất cả vật liệu trong 2 tuần sau đó đổ thêm 10 lít nƣớc trộn đều và tiếp tục ngâm thêm 2 tuần nữa. Chắt dung dịch hòa với thỉ lệ 1/100 phun trừ sâu, bọ nhảy các loại. Phun liền
trong một tuần.

 

32 -  Dung dịch gừng, tỏi, rƣợu
  +Dùng để phòng trừ sâu bệnh hại

1. Nguyên liệu:
•   Gừng
•   Tỏi
•   Ruợu
•   Đường đỏ

2. Cách làm:
•   Thái mỏng và để riêng từng loại vật liệu
•   Cho từng loại vật liệu vào chum riêng biệt, đổ một lƣợng rƣợu trắng vào
chum theo tỉ lệ 1 kg vật liệu /1 lít rượu.
•   Sau 12 giờ, thêm vào một lƣợng đƣờng đỏ theo tỉ lệ (1:0,3)1kg vật liệu ban
đầu / 0,3 kg đƣờng, trộn đều, đậy kín bằng giấy bản để 5 ngày.
•   Sau 5 ngày, tiếp tục thêm một lƣợng rƣợu trắng theo tỉ lệ 1kg vật liệu ban đầu
/ 5 lít rượu (1:5) để 15 ngày.
•   Tách riêng phần chất lỏng và bã.
•   Giữ phần chất lỏng trong lọ kín, ở nơi bóng mát làm vật liệu nguyên chất, để
pha loãng dùng dần.

 

33 -  Cải các loại
Vật liệu: 3 kg cải các loại (loại không sử dụng); 1 kg đuờng.
Ngâm hốn hợp trong 2 tuần sau đó đổ thêm 10 lít nƣớc trộn đều và ngâm tiếp 2 tuần nữa.
Chắt dần dung dịch ra hòa loãng với nƣớc để phun trừ sâu các loại

 


34 -  Rau muống, ngải cứu, thân cây chuối

+Để pha phối hợp, cung cấp dinh dƣỡng cho cây trồng bằng cách phun trực tiếp lên lá


1. Nguyên liệu:
•   Rau muống:
•   Ngải cứu
•   Thân cây chuối
•   Đƣờng đỏ


2. Cách làm
•   Thái nhỏ từng loại thực vật khoảng 2-3 cm và để riêng
•   Trộn riêng từng loại với đƣờng đỏ theo tỉ lệ 1: 0,5, bớt lại một ít đƣờng
•    từng loại đã trộn đƣờng vào chum riêng biệt, rải một lớp đƣờng còn lại lên
trên bề mặt để giữ ẩm, dùng một hòn đá đặt lên trên để giảm thể tích nguyên liệu
và đậy kín chum lại.
•    Sau 5-7 ngày, tách riêng phần nƣớc và bã. Phần nƣớc cho vào chai đậy kín, được giữ ở nơi tối và mát, làm dung dịch nguyên chất để pha loãng dùng dần, phần bã dùng để ủ phân.

 

35 - Quả chuối, đu đủ lên men.
+Để pha phối hợp, cung cấp nguồn dinh dƣỡng cho cây bằng phƣơng pháp phun
qua lá

1. Nguyên liệu:
•    Chuối quả
•    Đu đủ
•    Đường đỏ


2. Cách làm:
•    Chuối tiêu chín thái lát cả vỏ, chộn đều với đƣờng theo tỉ lệ 1 kg chuối / 0,5 kg
đƣờng sau đó cho vào chum, rải một lớp đƣờng lên bề mặt và đậy kín để từ 5-7
ngày.
•    Đu đủ cắt dọc 1/3 quả, sau đó đổ đầy đƣờng vào trong với tỉ lệ 10 kg quả / 0,5 kg
đƣờng và đậy lại bằng chính1/3 quả vừa cắt rời, đặt vào một vật chứa bằng nhựa
giữ nƣớc quả không chảy ra ngoài, để từ 5-7 ngày.
•     Sau 5 -7 ngày, tách riêng phần chất lỏng nguyên chất cho vào chai đậy kín, giữ
trong bóng mát để pha loãng dùng dần, bã dùng để ủ phân.

 

36 -  Dung dịch cá
+Để pha phối hợp, cung cấp nguồn dinh dƣỡng cho cây bằng phƣơng pháp phun
qua lá.
1. Nguyên liệu:
•     Cá biển hoặc cá sông hoặc đầu, đuôi, ruột cá.
•      Đường đỏ


2. Cách làm:
•     Cắt cá khoảng từ 2-3 cm + đƣờng theo tỉ lệ 1kg cá / 0,5-0,7 kg đƣờng
•     Trộn đều cho vào chum, sau đó phủ một lớp đƣờng lên bề mặt và đậy kín
•     để trong 12 -14 ngày sẽ đƣợc một dung dịch cá
•      Tách riêng phần lỏng và bã
•      Phần lỏng đƣợc giữ ở chai lọ đặt nơi bóng mát, tránh ánh sáng

 


37 - Dung dịch xương ( có thể kết hợp thêm vỏ trứng)

+ Để pha phối hợp, cung cấp dinh dƣỡng cho cây trồng qua lá hoặc gốc.

1. Nguyên liệu:
•    Xương trâu/ bò/ lợn
•    Dấm


2. Cách làm:
•     Xương đƣợc đốt thành than
•    Đập nhỏ và cho vào chum
•    Cho dấm trắng vào với tỉ lệ 1 kg xƣơng / 10 lít dấm
•    Ngâm trong 2 tuần


A. CÁCH HỐN HỢP VÀ TỶ LỆ PHA CÁC DUNG DỊCH SAU KHI CHIẾT XUẤT

Cách dùng: HH1 thƣờng đƣợc phun cho cây trồng ở giai đoạn đầu phát triển của
cây, giúp cây nhanh ra rễ và lá mới, phục hồi nhanh sau khi trồng.

 

 

Cách dùng: HH2 thƣờng đƣợc phun cho cây ở giai đoạn cây đang tăng trƣởng nhanh
về thân lá cành. (giai đoạn phát triển thân lá

 

Cách dùng: HH 3 thƣờng đƣợc phun phối hợp với HH 2 cho cây rau ăn quả ở giai đoạn
sinh trƣởng sinh thực, đảm bảo dinh dƣỡng cho cây ra hoa kết trái. Không trộn lẫn 2 hỗn
hợp với nhau mà phun xen kẽ nhau.

Chú ý:

•   Việc cung cấp dinh dƣỡng cho cây trồng phải căn cứ vào tình trạng sinh
trƣởng và phát triển thực tế của cây trồng và các yếu tố ngoại cảnh tác
động khác.
•   Cách tổ chức tiến hành sản xuất các chế phẩm nên đƣa vào hoạt động
nhóm. Có thể phân công một số thành viên trong nhóm chịu trách nhiệm
sản xuất ra các chế phẩm để cung cấp cho tất cả các thành viên trong
nhóm sử dụng có sự hỗ trợ và giám sát của nhóm.
•    Để tránh lãng phí, chỉ nên phối hợp dung dịch thảo mộc với các dung dịch
khác khi trên ruộng có nhiều sâu hại có khả năng làm ảnh hƣởng tới năng
suất

 

38 - Dấm gỗ

Dấm gỗ là một sản phẩm phụ trong quá trình sản xuất than củi. Nó là một dung dịch
đƣợc hình thành từ khí đốt củi tƣơi trong điều kiện yếm khí. Khi khí đốt bị nguội đi, nó
ngƣng tụ thành dung dịch lỏng. Trong nƣớc cốt dấm gỗ có hơn 200 chất hóa học nhƣ axit
axetic, phomalđehit, Valeric-êtylic, Metanol, hắc ín vv... Dấm gỗ cải tạo chất lƣợng đất,
loại trừ dịch hại và kiểm soát sự sinh trƣởng của cây trồng, nhƣng nó hơi độc đối với cá
và rất độc đối thực vật nếu sử dụng quá nhiều. Nó thúc đẩy sự sinh trƣởng của rễ, thân,
củ, lá, hoa và quả. Trong một số trƣờng hợp nào đó, nó có thể kìm hãm sự sinh trưởng

của cây nếu sử dụng dấm gỗ ở những khối lƣợng lớn khác nhau. Nghiên cứu cho thấy
sau khi phun dấm gỗ trong vƣờn quả đã làm tăng số lƣợng quả trên cây. Dấm gỗ an toàn
đối với các vật chất sống trong chuỗi thức ăn đặc biệt là các côn trùng giúp thụ phấn cho
cây.
Dấm gỗ được tạo ra bởi việc đốt cháy 63-83 kg củi tƣơi củi tƣơi trong lò than củi đƣợc
làm từ một thùng phi đựng dầu có dung tích 200 lit, và một ống thông khói bằng bê tông
cao khoảng 120 cm có đƣờng kính 4 inch (10cm). Củi để làm dấm tốt nhất là những củi
có nhiều phần gỗ lõi.

 

Tiến trình
1. Phơi củi còn cả lõi và vỏ 5-15 ngày.
2. Chất củi vào trong lò (ảnh1). Đóng lò và đậy tất cả các lỗ bằng đất sét. Đốt lò ở nhiệt
độ 120-4300C.
3. Sau 1 tiếng, đặt một mái che ở phần bên trên của lỗ thông khói (ảnh 2). Nếu xuất
hiện các giọt nƣớc màu nâu hoặc nâu tối trên mái, lúc đó ta cho khói bay qua một
ống tre để hơi nóng có thể đƣợc ngƣng tụ lại thành chất lỏng.
4. Đặt một bình hoặc lọ để thu lại các giọt dấm chảy từ ống tre.
5. Nếu đốt củi 12-15 tiếng trong lò có dung tích 200-lít dầu, sẽ sản xuất từ 2-7 lit dấm.
Lúc này nó được gọi là cốt dấm.
6. Để cốt dấm trong 3 tháng cho lắng xuống. Dấm sẽ chuyển sang màu vàng nhƣ dầu
thực vật. Sau chuyển màu nâu sáng và hắc ín sẽ lắng đọng lại. Phần trên cùng sẽ là
một là lớp màu dầu sáng trong. Lấy đi phần nhựa (hắc ín) và phần có màu dầu sáng
cũng nhƣ phần đục có màu nâu tối thì phần còn lại sẽ là dấm chua (ảnh 3).

 

Sử dụng
Pha dấm vào nƣớc với tỷ lệ 1:50 (1 lit dấm gỗ với 50 lit nƣớc), hoặc pha đến tỉ lệ 1:800
(1 lit dấm gỗ với 800 lit nước). Phun hỗn hợp pha lên trên các chồi cành non. Dấm gỗ
như hoocmon kích thích sẽ đƣợc thấm vào trong các cành, thân hoặc lá. Cây sẽ khỏe
hơn, lá sẽ xanh hơn và kháng lại sâu bệnh hại.

 

Lợi ích
 1. Nông dân có thể sản xuất dấm gỗ từ các cành đƣợc xén tỉa trên cây.
 2. Dấm gỗ an toàn đối với con ngƣời, động vật, thực vật và môi trƣờng.
 3. Dấm gỗ giúp cây trồng phát triển tốt hơn, khỏe hơn và kháng lại sâu bệnh.
 4. Sản phẩm cây trồng có chất lƣợng cao và an toàn.
 5. Chi phí sản xuất thấp do tiết kiệm chi phí mua hóa chất.