DỰ ÁN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ ADDA - VIỆT NAM

BẢO VỆ THỰC VẬT

THEO PHƯƠNG PHÁP TỰ NHIÊN
( Tài liệu tham khảo cho nông dân sản xuất hữu cơ )
Dựa trên tài liệu canh tác tự nhiên của Zimbabue

 

 

ADDA office in Vietnam

#605-606 NARENCA publishers, 85 Nguyen Chi Thanh, Ba Dinh District, Hanoi, Vietnam
Tel: +84.43.7623533 * Fax: +84.43.7623534 * Email: addahanoi@vnn.vn

 

¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤

 

Các phần trước :  Phần 1

 

 

CÁC BIỆN PHÁP CỤ THỂ

Vệ sinh: 


“KHÔNG BAO GIỜ ĐỂ NHỮNG THỨ BỊ NHIỄM SÂU BỆNH Ở XUNG QUANH.

CỐ GẮNG TẠO THÓI QUEN SẠCH SẼ”

Vệ sinh sạch sẽ là cực kỳ quan trọng để phòng ngừa sự lây lan của sâu bệnh, đặc biệt là bệnh.


Đất: Trƣớc hết đảm bảo rằng đất ở luống gieo hạt không có những loài gây hại và mầm bệnh. Đất đƣợc xử lý đúng trong nhiều năm sẽ không chứa các loài gây hại và mầm bệnh nhƣng nếu đất có nguy cơ có thể phải tiệt trùng bằng cách đốt các cành cây trên bề mặt
đất đã đƣợc làm sẵn (tro giúp làm cho đất phì nhiêu hoặc có thể đƣợc sử dụng để kiểm soát sâu bệnh), tƣới nƣớc trộn với lá cây húng quế dại giã ra và trộn vào đất, phơi đất hoặc ủ đất bằng sức nóng mặt trời bằng cách phủ những tấm ni lông lên trên.


Hạt giống và cây con:

cần phải sạch sâu bệnh, nếu không bản thân chúng không những bị sâu bệnh mà còn lây lan sang những cây khác ở trong ruộng. Một chiến thuật cũ nay vẫn còn sử dụng là cất giữ hạt giống với phân bò đã đốt hoặc tro củi để hạt giống không bị sâu bệnh khi mang trồng.
Nếu bệnh dịch lây lan, loại bỏ tất cả những cây và vật bị nhiễm. Những thứ này có thể ủ làm phân ủ nếu bảo đảm đủ độ nóng trong đống ủ, nếu không giữ đủ độ nóng thì có thể cho gia súc ăn hay chôn dƣới đất. Đốt những thứ này cũng có thể giải quyết đƣợc vấn đề
nhƣng có thể là lãng phí những chất hữu cơ giá trị trừ phi tro của chúng đƣợc sử dụng để kiểm soát sâu bọ.


Công cụ:

Tay và công cụ sử dụng phải đƣợc rửa sạch sẽ sau khi loại bỏ những cây và vật bị nhiễm. Nếu không làm nhƣ vậy sâu bệnh sẽ có thể lan sang các cây khác. Cũng cần nhớ rằng mầm bệnh của cây có thể bám vào quần áo và giầy dép

 

Nước:

Nước sử dụng để tƣới cây và pha loãng phân chuồng, để phun hoặc pha chế cần phải lấy từ nguồn không bị nhiễm bệnh. Nƣớc đã dùng để rửa tay, rửa dụng cụ và cây hoặc đƣợc để lƣu lại sẽ là nƣớc bị nhiễm bệnh.

 


Chọn các loại giống kháng sâu bệnh

PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG TỰ NHÂN GIỮ GIỐNG

Các cơ quan nghiên cứu đã tạo ra các loại giống kháng các loại sâu bệnh nhất định. Tuy nhiên, ngƣời trồng trọt có thể gây giống riêng cho mình rất đơn giản bằng cách lấy hạt giống từ những cây khỏe mạnh ở ngoài đồng không bị sâu bệnh.


Những hạt giống từ những cây này sẽ cho cây phát triển mạnh và cây lớn lên từ những hạt này sẽ có cơ hội phù hợp với môi trƣờng địa phƣơng tốt hơn và kháng sâu bệnh tốt hơn. Thực ra, trong quá khứ, thông qua việc quan sát tốt thiên nhiên, những người nông dân truyền thống đã góp phần quan trọng vào việc phát triển các loại giống cây kháng nhiều lọai sâu bệnh.

Vì hệ thống tự nhiên là hệ thống rất năng động, nó luôn chuyển động nên việc chọn lọc và nhân giống kháng sâu bệnh phải là một qúa trình liên tục, nếu
không thì những giống kháng sâu bệnh phải rất khó khăn mới tạo ra đƣợc sẽ bị mất đi. Trong trƣờng hợp nông dân sản xuất nhỏ tự cấp tự túc, việc làm giống tốt nhất là do chính tay họ làm ở trên đồng ruộng của họ.

 

Thời vụ

“TRỒNG ĐÚNG THỜI VỤ ĐỂ TRÁNH SÂU BỆNH”

Việc cấy trồng cần phải làm đúng thời vụ để giảm đến mức thấp nhất sự tấn công của sâu bệnh. Để làm việc này hiệu quả, ngƣời nông dân cần phải biết chu kỳ sống của các loài sâu bọ gây hại và những điều kiện thuận lợi cho việc lây lan dịch bệnh.
Ví dụ, các vụ rau trồng vào mùa đông sẽ tốt hơn mùa hè bởi vì rất nhiều loài gây hại và bệnh tật đều ngủ đông hoặc kém hoạt động trong thời tiết lạnh. Loại sâu lớn là tuyến trùng hại rễ sẽ ít hoạt động trong thời gian này.


Một cách khác để làm tăng sự sống của cây là sản xuất cây con trong những khu vƣờn ƣơm đƣợc bảo vệ và sau đó trồng chúng ở bên ngoài ruộng khi chúng đã đủ lớn để có khả năng chịu đựng sự tấn công của sâu bệnh. Sự phá hoại của ốc sên, sâu ngài đêm, bọ cánh cứng và châu chấu có thể đƣợc giảm đến mức thấp nhất bằng cách này.
Rất nhiều loại côn trùng sau khi nằm trốn trong đất qua mùa đông và mùa xuân, xuất hiện với những trận mƣa đầu mùa. Sự phá hoại cây mùa hè có thể giảm đến mức tối thiểu bằng cách trồng vụ hè sớm hơn hoặc trồng sau khi mƣa một vài tuần.

 

Sử dụng bẫy và hàng chắn ngăn côn trùng
Cây có thể đóng vai trò làm rào chắn tự nhiên đối với sự di chuyển của các loài gây hại. Bờ dậu ngăn cản rệp vào vƣờn; một vài hàng ngô có thể bảo vệ vụ đậu không bị rệp vào phá hoại và một hàng cây đậu Hà lan hoặc đậu leo có thể đƣợc sử dụng để bảo vệ cà chua, khoai tây và bắp cải không bị nhện đỏ tấn công.


Một phương pháp khác là bẫy côn trùng bằng những cây dẫn dụ. Cây dẫn dụ có thể là cỏ mọc trong ruộng hay có thể là các loại cây mẫn cảm đƣợc trồng thành những hàng xung quanh ruộng. Côn trùng thích những cây dẫn dụ này sẽ tấn công phá hoại chúng và không động chạm đến cây trồng chính trong ruộng. Những cây bị côn trùng phá hoại sau
đó có thể bị nhổ bỏ và làm phân ủ hoặc cho gia súc ăn. Ví dụ, rệp bị hấp dẫn bởi cỏ sữa và cây lương thực sẽ đƣợc bảo vệ không bị chúng tấn công nếu để một ít cỏ này mọc ở trong ruộng.


Cây đậu được trồng theo hàng để dẫn dụ xung quanh ruộng trồng bắp cải hoặc bông để bảo vệ những loại cây này không bị nhện đỏ tấn công. Sau đó những cây đậu bị sâu bệnh hại này làm thức ăn cho gia súc ăn hoặc làm phân ủ. Loại cây này làm mồi lý tưởng vì chúng có ba chức năng: kiểm soát sâu bọ (làm mồi), cải tạo đất (cây họ đậu) và thức ăn cho gia súc hoặc nguyên liệu để làm lớp phủ hay phân ủ.
Hàng chắn và cây dẫn dụ cũng sẽ tạo ra môi trường sống thích hợp khuyến khích các động vật ăn mồi tới cư trú ở trên ruộng và ăn sâu hại.

 


Khuyến khích động vật ăn mồi

TRƯỚC HẾT KHUYẾN KHÍCH TĂNG SỐ LƯỢNG ĐỘNG VẬT ĂN MỒI
CUỐI CÙNG LÀ KHÔI PHỤC LẠI TRÌNH TỰ TỰ NHIÊN

Trong những giai đoạn đầu thiết lập trật tự tự nhiên, sẽ thiếu động vật ăn mồi. Phương pháp canh tác thông thƣờng hiện nay đã tiêu diệt hầu hết các động vật này và sự phá hủy hàng loạt môi trƣờng sinh sống tự nhiên của chúng.
Ở những nƣớc phƣơng tây, động vật ăn mồi đƣợc gây giống trong những khu trại sản xuất riêng và bán cho nông dân để họ thả vào ruộng của mình. Việc này đƣợc truyền bá sang châu Phi và các nơi khác nhƣng đó là chi phí không cần thiết. Hầu hết các loại động vật này chỉ sống đƣợc một thời gian ngắn và sau đó chúng bị tiêu diệt ngay ở nơi chúng đƣợc thả ra đầu tiên chính bởi các biện pháp canh tác của ngƣời nông dân.

Phương pháp tốt nhất là phải biết cách tạo điều kiện thích hợp để tăng số lƣợng các loài động vật ăn mồi hiện có tới mức nào đó để chúng có thể đảm đƣơng đƣợc nhiệm vụ của mình là kiểm soát đƣợc các loài côn trùng gây hại cho cây trồng.
Việc phục hồi độ phì nhiêu của đất, cải thiện đa dạng cây trồng và tránh sử dụng các loại hóa chất trong nông nghiệp là để thiết lập lại trật tự tự nhiên và qua đó làm tăng số lượng các loài động vật ăn mồi cùng với việc tạo ra môi trường sống đa dạng trong các ruộng, các bờ dải đồng mức, ở những vùng đá sỏi không trồng trọt đƣợc và ở dọc theo các bờ ruộng. Phƣơng pháp thiết lập lại trật tự tự nhiên có lẽ là an toàn nhất để kiểm soát dịch hại để tránh cho việc phán đoán chủ quan liệu loài côn trùng hay động vật này là có ích
hoặc không có ích.


Nhiều tài liệu đã đƣa ra danh mục các loài vật có ích để ngƣời nông dân có thể tránh tiêu diệt chúng. Việc lựa chọn này thƣờng tùy hứng bởi vì một số loài vật ăn côn trùng trong giai đoạn này nhƣng lại ăn thực vật ở giai đoạn khác trong chu kỳ sống của chúng.
Không còn nghi ngờ gì nữa, hầu hết côn trùng đều có ích ở một giai đoạn nào đó.

Ví dụ trong một nghiên cứu 86,000 côn trùng xác định trên đồng ruộng, 76,000 là bạn của nhà nông. Tất cả côn trùng đều có lợi vì mỗi loại hình thành một phần của chuỗi thức ăn. Tuy nhiên có thể có có lợi khi liệt kê những loài đƣợc coi là có lợi hơn những loài khác do chúng có vai trò kiểm soát trực tiếp các loài gây hại ăn cây cối hoa màu.

Những loại thƣờng được xác định là: bọ ăn mồi, kiến, dơi, ong, chim, ong bắp cày, tắc kè hoa, chuồn chuồn, ong màu sắc rực rỡ, bọ kỳ cánh cứng, giun đất, ếch nhái, con tò vò, bọ rùa, thằn lằn, tuyến trùng có ích, bọ ngựa, nhện, và cóc...
Bước quan trọng nữa nhằm cải thiện và duy trì số lƣợng động vật ăn mồi là tránh tiêu diệt chúng vì những lý do thiển cận vì đây chính là điều đầu tiên gây nên vấn đề.

Ví dụ, một ngƣời nông dân có thể thấy rằng con chim mồi có thể giết chết gà của anh ta. Thay vì bảo vệ đàn gà mái của mình bằng rào mắt cáo, „làm giả con quạ‟ hoặc che bằng cây, anh ta giết diều hâu và phá tổ và môi trƣờng sống của chúng. Vì vậy số lƣợng chuột đồng, chuột nhắt và chim ăn hạt mà lẽ ra diều hâu ăn thịt bị tăng lên và ăn lúa ngô của người nông dân cả ở trên đồng và ở trong kho. Kết quả là anh ta và gia đình bị nghèo đói chỉ vì anh ta không suy nghĩ đủ kỹ trƣớc khi hành động. Đây chỉ là một ví dụ nhỏ.


Trong nhiều thập kỷ qua, thông qua việc cày bừa hàng năm, triệt phá môi trường sống tự nhiên, sử dụng không phân biệt các loại hóa chất trong nông nghiệp và tiêu diệt côn trùng thiếu suy nghĩ bằng nhiều cách khác nhau, chúng ta đã làm đảo lộn sự cân bằng mỏng manh nhƣng có lợi của thiên nhiên và nay phải chịu hậu quả.

 

TÓM LẠI

“HÃY ĐỂ THIÊN NHIÊN KIỂM SOÁT DỊCH HẠI”

 

Cách tiếp cận thiết thực duy nhất là không tiêu diệt tất cả các loài gây hại mà phải phục hồi sự cân bằng tự nhiên. Hãy học từ thiên nhiên cách tăng đến mức tối đa sản xuất lương thực và giảm đến mức thấp nhất sự mất mùa
Tránh sử dụng thuốc trừ sâu. Chúng là chất độc. Chúng đe dọa sức khỏe con người, xáo trộn trật tự và cân bằng tự nhiên và trong tƣơng lai làm tăng mất mùa.

1. Thay thế hóa chất dùng trong nông nghiệp bằng các Phƣơng pháp tự nhiên.


2. Khuyến khích sinh sản của các loài động vật ăn mồi. Không giết chúng mà tạo cho chúng môi trƣờng sống phù hợp.


3. Bắt chƣớc thiên nhiên bằng cách tạo ra đa dạng thực vật càng nhiều càng tốt.


4. Ít đào xới, tạo lớp phủ bồi và luôn dùng phân ủ. Nền tảng của sản xuất cây trồng là chăm sóc đất. Đất lành mạnh thì sẽ ít có khả năng chứa sâu bệnh ở mức nguy hiểm và sẽ tạo ra những vụ mùa tốt tƣơi có khả năng chống lại sự tấn công của sâu bệnh.


5. Luôn vệ sinh sạch sẽ. Không tạo điều kiện cho bệnh lan truyền và phát triển.

 

Đó là những cơ sở cho việc quản lý sâu bệnh tốt. Với việc thực hiện những điều này, số lượng và mức độ nghiêm trọng của sâu bệnh tấn công sẽ giảm đi.
Tuy nhiên có thể chấp nhận đƣợc việc dịch hại thỉnh thoảng xuất hiện, đặc biệt là trong những giai đoạn đầu khi ngƣời trồng trọt cố gắng phục hồi sự cân bằng tự nhiên.

Đừng có bị cám dỗ bởi thùng thuốc sâu kia nếu không bạn sẽ làm hỏng tất cả những tiến bộ mà mình đã cố gắng đạt đƣợc cho đến nay.
Thay vào đó nên chọn một trong những Phƣơng pháp tự nhiên, đƣợc nêu trong những phần còn lại của cuốn sách này, phù hợp với loại sâu bọ có vấn đề để kiểm soát dịch hại.


Trừ một vài trường hợp ngoại lệ, những Phƣơng pháp tự nhiên này sử dụng đơn giản, an toàn và chi phí hầu nhƣ không có.
Vấn đề chính cho thành công là sử dụng thậm chí hóa chất tự nhiên chỉ khi khẩn cấp. Và khi bạn làm nhƣ vậy, tránh tiêu diệt những loài động vật ăn thịt có ích. Vì vậy, hãy kiểm tra thƣờng xuyên và phun có lựa chọn. Hãy học cách nhận biết các loài côn trùng có ích và khuyến khích chúng ở lại.


Ngoài ra, điều quan trọng cần biết rằng việc phát triển bất cứ kỹ năng nào cũng phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ mà ngƣời nông dân hoặc ngƣời làm vƣờn chăm sóc và tập trung cho phƣơng thức canh tác của mình, quan sát kỹ và chú ý đáp ứng nhu cầu của đất, cây cối và đời sống của côn trùng và chim muông.

Tất cả phải hài hòa với ngƣời trồng trọt và vì vậy thái độ của ngƣời trồng trọt là yếu tố lớn mang lại thành công của những nỗ lực của mình trong việc hợp tác với những lực lƣợng nhạy cảm nhƣng rất hùng mạnh đó làm cơ sở cho mọi sáng tạo.

 

PHẦN II- PHƯƠNG PHÁP BẢO VỆ THỰC VẬT TỰ NHIÊN

Những ƣu điểm lớn của các phƣơng pháp kiểm soát sâu, bệnh tự nhiên
1. Sâu, bệnh khó kháng lại sự kết hợp của các loại hóa chất chiết xuất từ thực vật hơn là hóa chất tổng hợp đơn


2. Người trồng trọt có thể lựa chọn phƣơng pháp phù hợp và tốt nhất cho địa bàn của họ.


3. Việc điều chế thực vật và các phƣơng pháp khá đơn giản và dễ làm và an toàn hơn là các loại thuốc trừ sâu hiện nay.


4. Các phƣơng pháp hầu nhƣ không tốn kém và ngƣời trồng trọt có thể tự làm ngay trên mảnh đất của mình.
Hầu hết các chất liệt kê trong phần này này không “tiêu diệt” mạnh. Thực tế là việc loại trừ hoàn toàn côn trùng sẽ làm đảo lộn sự cân bằng tự nhiên và là điều không mong muốn. Mục đích “kiểm soát” ở đây chỉ là làm giảm số lƣợng các loài côn trùng gây hại tới mức mất mùa là ít nhất hoặc có thể chấp nhận đƣợc.
Một vài Phƣơng pháp tự nhiên có thể tiêu diệt mạnh có thể độc cho con ngƣời và động vật, cũng nhƣ côn trùng và cần phải xử lý với sự thận trọng rất cao. Vì mục đích an toàn, những Phƣơng pháp này đã đƣợc xác định với hàng chữ “Xem cảnh báo” viết ngay bên dưới tiêu đề.

 

 

I/ PHƯƠNG PHÁP ĐÚNG


Phương pháp kiểm soát sâu bệnh đúng gồm:
1. Thực hiện đúng kỹ thuật nhƣ nêu trong Phần I.


2. Đánh giá xem liệu sự quấy phá của sâu bọ có nghiêm trọng đến mức phải hành động không hay là mới chỉ ở mức không gây hại phù hợp với cân bằng tự nhiên.


3. Nếu sự bùng phát đƣợc coi là nghiêm trọng đến mức phải hành động nhanh, hãy xác định loại sâu bệnh gây hại liên quan từ đâu và áp dụng các “Phƣơng pháp gợi ý”. Nếu loại sâu không xác định đƣợc chính xác, thì hãy xác định chúng với hình dạng chung, ví dụ, bọ cánh cứng, sâu, ruồi, trứng và v.v. và sử dụng các phương pháp kiểm soát đối với các loại có hình dạng tƣơng tự nêu chi tiết phần sau

4. Xem xét cẩn thận nguyên nhân của sự bùng phát và sử dụng thông tin cung cấp trong Phần I làm hƣớng dẫn, tìm kiếm và sửa chữa sai sót

 

II/ SỬ DỤNG CÁC CHẤT ĐỂ BẢO VỆ CÂY TRỒNG VÀ CÁCH HỖN HỢP

Ở đâu các dụng cụ phun không có thì có thể vẩy chất lỏng vào cây bằng chổi quét sơn, chổi làm bằng các cây ở địa phương.

1/ Cây hương liệu


Nguyên liệu:Lá của những loại cây có mùi hắc nhƣ bạch đàn, cây cứt lợn, cà chua hoặc bất cứ cây hƣơng liệu nào.


Đối tượng: Bất cứ loại côn trùng nào


Phương pháp: Làm thuốc phun từ lá của những loại cây có mùi hắc, có thể sử dụng một loại cây hoặc là trộn hai loại cây với nhau. Mùi hắc sẽ xua đuổi các loài gây hại. Đặc biệt khuyến cáo phun với tỏi, hành và ớt. Nguyên liệu từ cây mang phơi, xay nhỏ thành bột, trộn với nƣớc sôi và để nguội để phun.
Có thể trộn từ 20 – 500 g với 1 lít nước.


Tần suất: Phun trước khi dự kiến đỉnh điểm của sâu bệnh vào đầu mùa hè và nhắc lại thường xuyên cần thiết tùy thuộc vào số lƣợng sâu xuất hiện trong năm đó. Cần ứng dụng thêm trong mùa mƣa vì chất phun sẽ bị mƣa làm trôi khỏi cây. 

Cảnh báo: Một số loại cây bị ảnh hƣởng do dịch từ những cây khác, vì vậy nên kiểm tra dấu hiệu bị thiệt hại (thường là lá bị biến dạng)

 

 

2/ Tro


Đối tuợng:

Các loại côn trùng thân mềm kể cả rệp, chim, sâu cắn rễ bắp cải, sâu bướm, sâu ngài đêm, châu chấu, trứng, ấu trùng, giun tròn, nhậy khoai tây, nhộng, giòi cắn rễ, sên, ốc sên, rệp bí, sâu đục thân, mối, mọt và côn trùng nói chung; các bệnh nấm mốc sương và bệnh biến chứng tác hại đến bắp cải và các loài gây hại khác.


Nguyên liệu:

Tro từ cây. Tro của một số loại cây cho thấy hiệu quả đối với một số loài côn trùng nhất định. Tro của cây keo tai tƣợng, phi lao, cây bách, bạch đàn, xoài, kê, lúa, cây me cũng cho thấy đặc biệt hiệu quả là chất tẩy uế hoặc là chất xua đuổi côn trùng nói chung – xem cảnh báo ở bên dưới.


Phương pháp
1. Rắc bột tro đều lên cây rau để khử nƣớc từ côn trùng thân mềm hoặc rắc vào
phần ngọn của cây ngô non để giệt sâu đục thân.


2. Rải lớp tro dầy vào xung quanh cây hoặc lên luống gieo hạt để chống các loại sâu ở trong đất nhƣ: giun tròn, trứng, ấu trùng, nhộng v.v; tốt nhất là đào rãnh rộng 150 – 200mm và sâu 20 – 50mm để ngăn ngừa sên và ốc sên. Tro của cây trâm bầu đƣợc biết là cóc thể kiểm soát sâu xám khi trộn với đất tại hố trồng cây.


3. Rải tro vào xung quanh gốc củ cải, hành, cải bắp và các loại cải khác và phủ nhẹ một lớp đất lên để bảo vệ tránh sâu ăn rễ bắp cải, giòi và biến chứng tác hại đến bắp cải.


4. Rải tro lên mặt đất nhƣ là lớp phủ để kiểm soát giun tròn và mọt.


5. Tạo những đống tro xung quanh gốc cây để bảo vệ chúng không bị mối tấn công.


6. Trộn tro với phân ủ và đào hố bỏ xuống đất có thể kiểm soát đƣợc mọt và tuyến trùng và cải thiện độ phì nhiêu của đất rất tốt.


7. Nhúng những cành trồng vào hỗn hợp tro trộn với nƣớc để tránh bệnh và tăng cường tỷ lệ hút của cây.


8. Phun tro củi trộn với nƣớc xà phòng và/ hoặc vôi làm thuốc trừ sâu nói chung.


9. Phun hỗn hợp 1 muỗng tro củi khuấy đều với một lít nƣớc, trộn với 1 cốc sữa
chua và cho thêm 3 lít nƣớc vào. Phƣơng pháp này rất hiệu quả đối với nấm mốc sương và rất nhiều loài gây hại và trứng của chúng.


10. Phun tro củi trộn với vôi cũng làm tăng khả năng chống lại một số loại côn trùng nhất định nhƣ rệp bí. Để hỗn hợp này trong 1-2 ngày trƣớc khi sử dụng.


11. Ngâm hạt vào tro củi trộn với nƣớc trong 24 giờ trƣớc khi gieo sẽ tránh các bệnh do nấm và vi khuẩn gây nên.


12. Ngâm hạt vào tro củi trộn với nƣớc hoặc với nƣớc ép quả hoặc lá của những cây hương liệu với nƣớc sẽ tránh chim ăn hạt (hạt ngô đƣợc nêu cụ thể). Thử hiệu quả của các cây hương liệu mới đối với sự nảy mầm sử dụng một số ít hạt trước khi dùng làm phƣơng pháp xử lý chung, một số loại cây nặng mùi có thể có hiệu quả đối với hạt giống.

Tần suất:

Sử dụng thƣờng xuyên khi cần thiết. Có thể phải sử dụng thêm tro rắc trên
mặt đất (nhƣ là lớp chắn khô) trong mùa mƣa hoặc gió. Bột tro hiệu quả hơn đối với lá cây khi chúng bị ƣớt do mƣa, tƣới nƣớc hoặc sương.

 

Cảnh báo:

Tro củi chứa một lƣợng Kalihidroxit vì vậy không nên dùng trong những ngày nóng và lên ngọn cây non. Không cho tro dính vào thân cây, đặc biệt là cây non. Phải để tro nguội trƣớc khi sử dụng. Không dùng tro xỉ than đá.

 

 

3. Kiểm soát bằng sinh học


Nguyên liệu:

Các phương pháp canh tác nêu trong Phần I cần đƣợc ứng dụng. Ngoài những phƣơng pháp canh tác, có một số phƣơng pháp kiểm soát bằng sinh học đơn giản có thể ứng dụng đƣợc như sau.

 

Đối tượng: Côn trùng nói chung


Phương pháp:


1. Phun hỗn hợp gồm một nắm côn trùng gây hại nghiền nát trộn với 10 lít nƣớc.
Cho thêm một ít nƣớc xà phòng vào. Để dung dịch này trong vòng từ 12 – 24 giờ. Côn trùng thuộc cùng loại sẽ sơ tán khỏi ruộng cây đƣợc phun loại hỗn hợp này. Thân của côn trùng còn lại sau khi lọc có thể bỏ vào những đồ đựng (thùng, vại v.v) mở nắp để ở trong vƣờn và mùi của nó sẽ tiếp tục xua đuổi côn trùng. Phương pháp này cũng hiệu quả đối với armyworm và các loại sâu bƣớm khác, động vật nhiều chân, ong cắn lá, sên và nhiều loại rệp nhƣng kém hiệu quả đối với châu chấu.


2. Phun với hỗn hợp làm từ một nắm côn trùng có dấu hiệu đang bị tai họa do bệnh tự nhiên. Việc này sẽ làm lây lan bệnh sang những con côn trùng cùng loài khỏe mạnh hoặc thậm chí sang các loài côn trùng khác.


3. Kiểm soát độ ẩm bằng cách thay đổi khoảng cách giữa các cây. Khoảng cách gần sẽ tránh ve nhện đỏ trong khi đó khoảng cách xa sẽ tránh bệnh do nấm và các bệnh khác.

Tần suất:

Phương pháp 1 có thể ứng dụng một vài lần, đặc biệt trong mùa mƣa. Phƣơng
pháp 2 thƣờng chỉ cần áp dụng một lần nhƣng kiểm tra tỷ lệ lây lan của bệnh và bổ xung với việc phun thêm nếu cần thiết.

Cảnh báo:

Đeo găng nhựa hoặc cao su vì một số loài côn trùng chứa những chất độc hại, ví dụ như bọ xít.

 

4. Tạo nguồn vi sinh vật bản địa (IMO)


+ Để làm men ủ phân hữu cơ
+Phun khử mùi hôi của chuồng, trại


1. Nguyên liệu:
•.  Cơm trắng, đƣờng đỏ với tỷ lệ 1:1


2. Cách làm:

•.  Cho cơm trắng vào khoảng 2/3 vật đựng bằng gỗ để tạo môi trƣờng
•.  Đậy kín hộp và để vào nơi có bụi tre hoặc gốc cây vải, nhãn
•. Nếu trời mƣa, đậy nilon lên trên để tránh nƣớc mƣa vào trong hộp
•.  Sau khi để 3-4 ngày, ta đƣợc hỗn hợp vi sinh vật bản địa
•.  Cho cơm trong hộp đã mốc vào chum và trộn đều với đƣờng đỏ để sử
dụng lâu dài

 

5/ Chất dải bề mặt vi sinh


+Dùng để dải trên bề mặt luống cho những cây ăn lá ngắn ngày hoặc sản xuất cây con. Hoặc phối hợp với phân ủ.


1. Nguyên liệu:
•.  Đất nhỏ: 9 kg
•.  Cám gạo: 1 kg
•.  IMO: 20 gr


2. Cách làm:
•.  Trộn đều các vật liệu với một lƣợng nƣớc đạt độ ẩm 50-60%.
•.  Ủ thành đống để 3 ngày khi thấy các mốc trắng xuất hiện thì dùng đƣợc.


3. Cách dùng:
•.   Dùng tay rải đều hỗn hợp trên mặt đất khoảng 5-8 kg/100 m2
•.  Sau một đêm hoặc 24 giờ thấy trên bề mặt đất phát triển những mốc trắng
thì bắt đầu gieo trồng.

 

 

6. Hỗn hợp boocđô (Xem cảnh báo)


Đối tượng:

Nấm: Nấm mốc sƣơng bột, nấm mốc sƣơng lông tơ, bệnh tàn rụi cà chua và
khoai tây, đốm đen trên đậu, cuốn lá trên đào, gỉ sắt và các thuốc diệt nấm chung.

Phương pháp:

Trộn 90g sunfat đồng xanh với 4,5 lít nƣớc trong thùng không làm bằng kim loại. Trong một thùng không làm bằng kim loại khác, trộn 25g vôi đã tôi (vôi dùng trong xây dựng) với 4,5 lít nƣớc. Khuấy đều và đảm bảo vôi tan đều. Thử hỗn hợp bằng cách bỏ một cái đinh cũ vào trong vòng 30 giây. Nếu nó chuyển thành màu xanh thì không đủ vôi trong hỗn hợp hoặc vôi chưa tan đều trong nƣớc. Để vôi ngâm thời gian dài hơn, nếu không thì hỗn hợp sẽ làm cháy lá. Sử dụng hỗn hợp ngay lập tức.


Tần suất:

Sử dụng 2 lần cách nhau 7 ngày những chỉ khi cần thiết.


Cảnh báo:

Không dùng thƣờng xuyên ở cùng một chỗ vì hỗn hợp này sẽ giết chết nhiều nấm có ích và động vật ăn côn trùng.cMột số loại cây rất nhạy cảm với đồng và lưu huỳnh vì vậy phải thử trƣớc nếu không chắc chắn. Nếu hỗn hợp này đậm đặc sẽ độc hại đối với các vi sinh vật trong đất, côn trùng, cây, động vật và người.

 

 

7. Vôi dùng trong xây dựng (Xem cảnh báo)


Nguyên liệu:

Vôi dùng trong xây dựng (vôi), gọi là vôi tôi sau khi đã cho nƣớc vào.


Đối tượng:

Trứng, ấu trùng, sên và ốc sên, và rệp bí


Phương pháp:

1. Rải vào nền của khu vƣờn ƣơm hoặc ở nơi không có vật liệu cây nào để diệt sên và ốc sên.


2. Quét vôi vừa trộn với nƣớc lên vỏ cây cứng của những cây đã trƣởng thành để diệt trứng và ấu trùng ở thân cây. Những vỏ cây cũ nơi có thể trứng và ấu trùng sinh sống có thể loại bỏ đầu tiên bằng chiếc chổi dây.


3. Phun hỗn hợp vôi và nƣớc vào những phần cây non (lá v.v) chỉ sau khi hỗn hợp được để vài ngày cho đến khi độ nóng của hyđrat hóa đã hết – xem Hỗn hợp Boocđô.


4. Trộn vôi dùng trong xây dựng và than củi với nƣớc sệt nhƣ súp và để 1-2 ngày trƣớc khi phun vào rệp bí.

Tần suất:

Phƣơng pháp 1 có thể sử dụng nhiều lần mỗi khi có nhiều sên và ốc sên. Phương pháp 2 có thể ứng dụng chỉ một lần vào mùa đông nhƣng có thể sử dụng lại sau vài tháng trong mùa mưa.


Cảnh báo:

Không để vôi dính vào da hoặc mắt vì nó có thể làm cháy khi gặp ẩm. Không
dùng như bột lên những phần mềm yếu của cây nhƣ lá vì có thể bị cháy.

 

8. Hỗn hợp rượu vang đỏ


Nguyên liệu:

Sunfat đồng, các-bô-nát Nát-tri và nước


Đối tượng:

Các bệnh do nấm


Phương pháp:

Hòa tan 200g sunfat đồng trong 9 lít nƣớc. Sau đó hòa 30g các-bô-nát
Nát-tri trong 9 lít nƣớc. Trộn hai thứ với nhau và cho thêm 4,5 lít nƣớc nữa. Phun hỗn hợp này lên cây bị bệnh.


Tần suất:

Chỉ sử dụng một năm một lần là nhiều nhất.


Cảnh báo:

Sử dụng cẩn trọng hơn là hỗn hợp boócđô. Chỉ sử dụng cho cây ăn quả hoặc
nho khi chúng ngủ nghĩa là khi cây không có lá. Một số loại cây rất nhạy cảm với đồng và lƣu huỳnh cho nên cần thử trƣớc nếu không chắc chắn. Ở độ đậm đặc cao, hỗn hợp này độc hại cho các vi sinh vật trong đất, côn trùng, cây cối, động vật và người.

 

 

9. Đất sét, vôi và các vật liệu bột khác


Nguyên liệu:

Bất cứ loại bột mịn nào nhƣ đất sét, bột đá ong, vôi dùng trong nông
nghiệp, bột mì, phấn, bột đá và v.v.


Đối tượng:

Kiến, rệp vừng, bọ cánh cứng, sâu làm tàn rụi, sâu bƣớm, nhậy tuyết, sâu
ngài đêm, trứng của côn trùng, ấu trùng (bất cứ loại nào), bét, vảy nến, sên, ốc sên, rệp bầu bí, bọ xít, sâu làm héo lá, thrip, bọ trắng, sâu làm biến chứng tác hại đến bắp cải.


Phương pháp:


1. Rắc bột mịn lên trên lá cây, lên côn trùng (rệp vừng, bét, thrip, bọ biết bay màu trắng) hoặc lên trên trứng của chúng làm cho chúng chết ngạt. Vôi bột rắc lên sâu đo có tác dụng rất tốt; vôi bột rắc lên những con sên nhỏ màu đen cũng rất hiệu quả đồng thời vôi bột cũng đƣợc khuyến cáo dùng để kiểm soát bọ cánh cứng nhỏ.


2. Có thể rắc bột đất sét và đá ong lên lá để tránh các loại sâu bọ hút nhựa (rệp vừng, bét, vảy nến, bọ xít, sâu làm héo ngọn, v.v), nhƣng phƣơng pháp này chỉ là tạm thời, đặc biệt là trong mùa mưa


3. Rắc bột vào xung quanh gốc cây để tránh bất cứ loại côn trùng nào bò lên cây (kiến, sên, ốc sên, bọ cánh cứng, sâu ngài đêm v.v.) hoặc đẻ trứng trong đất gần gốc cây.


4. Phun với hỗn hợp của bột pha với nƣớc. Cho thêm chất khác (đất sét v.v) và khuấy đều cho đến khi hỗn hợp lỏng nhƣ súp. Để hỗn hợp ở trong thùng một vài phút và sau đó gạn sang một thùng khác để lại bất cứ cặn nào ở trong thùng. Bỏ vào một ít xà phòng và khuấy đều cho đến khi trên bề mặt có một ít bọt. Cho vào thùng tƣới (có vòi hoa sen) hoặc lấy chổi vẩy lên.

Không phun với dụng cụ có vòi nhỏ vì chúng có thể bị tắc. Dùng trong khi khô ráo để cho chất lỏng có thời gian bốc hơi và chất bột cứng lại xung quanh côn trùng. Phun bằng vôi rất hiệu quả với loài sâu đo và bột mì hiệu quả với rệp, bét, bọ phấn trắng và bọ trĩ.


5. Phun với hỗn hợp gồm 4 cốc bột mì, nửa cốc sữa chua và 20 lít nƣớc để diệt trứng, ấu trùng và rệp vừng, bét, bọ trắng và thrip đã trưởng thành.


6. Một số sách hƣớng dẫn làm vƣờn cũ khuyến cáo phun nƣớc vôi để kiẻm soát bét như ve nhện đỏ. Nƣớc vôi là nƣớc trong ở bên trên sau khi vôi đã lắng xuống đáy thùng.

7. Trộn đất sét với phân trâu bò tƣơi và phết lên thân cây ăn quả để tránh nhậy tuyết và các loại côn trùng khác và để bịt những vết mới cắt tỉa trên cành cây.


8. Bịt các vết thƣơng ở trên cây, kể cả những vết do sâu đo cắn với đất sét ẩm nhét vào (có thể cho thêm một ít xi măng, mát tít hoặc vôi dùng trong xây dựng để cho bền) và làm nhẵn bề mặt.


9. Phun tro củi trộn với vôi thành súp loãng cũng giúp tăng khả năng chống lại một số loài côn trùng nhƣ rệp bầu bí. Để hỗn hợp trong thùng 1 – 2 ngày trƣớc khi sử dụng.


10. Cho vôi vào đất chua cũng làm giảm sự phá hoại của sâu ngài đêm và sâu làm biến chứng tác hại đến bắp cải.

Tần suất:

Các phƣơng pháp này hiệu quả trong một thời gian ngắn và phải nhắc lại khi
cần thiết, tùy thuộc chủ yếu vào thời tiết và sự có mặt của côn trùng. Bột vôi cũng hiệu quả hơn khi rắc lên lá cây khi lá bị ƣớt do mƣa, tƣới hoặc sương.


Cảnh báo:

Việc sử dụng thƣờng xuyên đất sét pha chế không có hại cho đất khi đất có nhiều chất hữu cơ nhƣng đất sét và một số bột khác có thể làm cho bề mặt của đất cứng lại trong điều kiện đất xấu. Vôi dùng trong xây dựng có thể dùng trộn với nƣớc và phun sau khi đã để vài ngày để hết nóng do hyđrat hóa. Không bao giờ đƣợc dùng để rải lên lá vì có thể làm cháy lá. Việc sử dụng vôi dùng trong nông nghiệp lúc đầu sẽ có lợi cho đất chua, đặc biệt nếu sử dụng phân vô cơ trong những năm trƣớc đây, nhƣng đất có thể bị kiềm nếu rắc vôi nhiều lần và quá thƣờng xuyên. Không để cho bột vôi dính vào thân của cây non.

 

 

10. Bã cà phê và lá chè


Nguyên liệu:

Như trên, hoặc là đã sử dụng hoặc là còn tươi


Đối tuợng:

Côn trùng nói chung, sên và ốc sên.


Phương pháp:

Rải ở trên mặt đất xung quanh gốc cây để tránh sên và ốc sên.


1. Phun chất pha chế tƣơng đối đậm từ lá chè, bã cà phê cũng là phƣơng pháp trừ sâu chung.


Tần suất:

Sử dụng thường xuyên khi cần thiết.


Cảnh báo:

Sử dụng kéo dài có thể làm cho đất bị chua.

 

 

11. Phân ủ


Nguyên liệu:

Phân ủ làm từ cây và phân động vật đã mục đều.


Đối tượng:

Hầu hết các loại sâu bệnh (bằng cách tăng sức đề kháng cho cây). Nấm gỉ sắt
không có hiệu quả khi sử dụng phân ủ


Phương pháp:
1. Phun cây và đất với hỗn hợp trộn 1 xẻng phân ủ với 20 lít nƣớc để từ 3 ngày đến mộtc vài tuần. Nếu sử dụng ít có thể là khoảng 0,5 kg phân ủ trong thùng 20 lít nƣớc. Phun lên lá để cung cấp cho cây những chất dinh dƣỡng cần thiết giúp cây chống chọi được với sự tấn công của sâu bệnh và tăng năng suất. Hỗn hợp càng để lâu thì càng có hiệu quả mạnh. Cần phun một tuần một lần khi cây còn non.


2. Tăng mức phân ủ trong đất để bảo vệ cây không bị sâu bệnh.

 

3. Tần suất: Sử dụng phun phân ủ nhƣ là biện pháp phòng ngừa và nếu thấy sâu xuất hiện thì phun một tuần một lần. Bón phân ủ cho cây khi trồng, trƣớc khi có quả và sau mỗi lần thu hoạch hoặc cắt tỉa.


Cảnh báo: Chưa có cảnh báo nào đƣợc biết đến.

 

12. Hồ


Nguyên liệu:

Bất cứ loại hồ tan trong nƣớc nào, đặc biệt là những loại lấy từ cây. Nước
luộc khoai tây và sắn, nếu có chứa đủ độ đặc của bột


Đối tượng:

Rệp vừng, sâu bướm, ve nhện, bọ trĩ và bọ phấn trắng

.
Phương pháp:

Phun dung dịch rất nhạt hồ tan trong nƣớc để làm cho côn trùng chết ngạt.
Độ đậm đặc có thể thay đổi tùy theo từng loại hồ có sẵn nhƣng dung dịch phải để lại một lớp mỏng trên cây khi khô.


Cảnh báo:

Chưa có cảnh báo nào đƣợc biết đến

 

 

13. Bắt bằng tay


Nguyên liệu: Găng tay – xem cảnh báo.


Đối tượng:Rất nhiều loại côn trùng và nhộng.


Phương pháp
1. Những con côn trùng lớn có thể bắt bằng tay từ trên lá và cho gia cầm ăn, tiêu hủy hoặc ném vào rừng rậm.


2. Trong trƣờng hợp bị nặng do côn trùng nhỏ, trứng hoặc ấu trùng, có thể hái cả lá xuống và vứt bỏ hoặc bóp chết côn trùng trên cây bằng ngón tay.


3. Trẻ em có thể bắt bằng tay châu chấu bỏ đầy lọ mứt 500ml mỗi ngày – xem thêm Bọ cánh cứng, bướm v.v trong mục C3 để biết thêm việc sử dụng lƣới để bắt.


4. Sâu ngài đêm, sên và ốc sên có thể dễ nhìn thấy và bắt bằng tay vào ban đêm với đuốc hoặc ánh đèn.


Tần suất:

Phương pháp này có thể làm càng thƣờng xuyên càng tốt.


Cảnh báo:

Đeo găng tay dày khi bắt bọ, bọ xít, sâu bƣớm nhiều lông hoặc những côn trùng có ngòi châm

 

 


14. Gà mái, gà Bantam và vịt

Nguyên liệu:

Gà mái, gà bantam hoặc vịt, một chuồng gà di động, một số dây buộc gà.


Đối tượng:

Hầu hết các loại côn trùng.


Phương pháp:

Gà mái và gà bantam sẽ bắt và ăn hầu hết các loại côn trùng gây hại kể cả bọ cánh cứng, sâu bƣớm, sâu ngài đêm, châu chấu và ốc sên. Chúng có thể chạy rất nhanh để bắt các loại côn trùng biết bay và khi bới chúng có thể tìm thấy ấu trùng, nhộng và trứng của nhiều loài côn trùng dấu ở trong đất.  Trong khi ăn côn trùng, gà cũng ỉa phân bón cho ruộng.


Có nhiều cách sử dụng gà. Có thể thả chúng trong vƣờn cây ăn quả hoặc trên những khu đất chƣa trồng cây hoặc ở những nơi khó có thể trồng trọt đƣợc để gà không ăn cây hoặc bới gốc cây. Cũng có thể nhốt chúng ở trong khu vƣờn rào kín, hoặc bằng hàng rào di động trong nhƣng khu vực cần thiết. Gà mái và gà bantam cũng có thể đƣợc sử dụng khẩn cấp bằng cách đƣa chúng đến khu vực cần thiết mà không cần phải làm hàng rào. Trong trƣờng hợp này có thể dùng dây dài 3 mét buộc vào một chân mỗi con gà để có thể bắt chúng đƣợc dễ dàng vào cuối ngày.

Vịt đặc biệt hữu ích trong việc loại bỏ sên và ốc sên.

 

Tần suất:

Gà mái/gà bantam có thể nhốt trong vƣờn đã đánh luống để bắt côn trùng trƣớc khi trồng cây. Chúng cũng có thể đƣợc nhốt tập trung quanh gốc cây ăn quả vào đầu mùa xuân và trong suốt mùa hè để bắt ấu trùng bọ phá hại quả từ đất và giòi từ những quả thối rụng xuống.


Cảnh báo:

Gà mái và vịt đặc biệt phá hại cây con, chúng ăn cây hoặc bới cây lên trong
khi chúng bới đất. Vì vậy không cho chúng đến gần luống trồng hoặc ƣơm cây con. Gà bantam thƣờng thích sâu bọ ở ruộng rau màu và có thể phát triển một đàn không ăn lá cây bằng cách loại bỏ những con nào có dâu hiệu thích ăn lá cây. Tuy nhiên, chúng bới đất rất tốt vì vậy không nên thả chúng trong khu có cây con hoặc cây yếu. Vào mùa đông khi cây xanh và côn trùng hiếm, gà có thể gây hại lớn đến mùa màng. Chúng cần phải đƣợc „chăn‟ thả trong giai đoạn này.

 

 

15. Phân động vật và nước tiểu


Nguyên liệu:

Phân bò, lừa, dê, động vật ăn thịt và gia cầm; nƣớc tiểu của ngƣời và động vật.


Đối tuợng:

Động vật, rệp vừng, rệp, chim, sâu bƣớm, nhậy tuyết, sâu ngài đêm, bọ có
cánh ăn quả, châu chấu, nhậy bột, bét và bọ trĩ; các loại bệnh do nấm, vi khuẩn và vi rút gây nên.


Phương pháp:


1. Phun hỗn hợp trộn đều 1 xẻng phân bò khô với 10 lít nƣớc sau đó mỗi ngày khuấy đều lên một lần trong vòng 14 ngày. Bột đất sét có thể rắc vào thùng đựng để giảm mùi hôi và bổ xung thêm khoáng chất. Pha loãng thêm 3 – 5 lần trƣớc khi phun.
Nƣớc phân lên men này sẽ xua đuổi rệp vừng khi phun lên lá và bảo vệ cây không bị sâu ngài đêm khi phun lên trên mặt đất xung quanh cây con. Nó cũng cung cấp chất dinh dƣỡng cho lá khi phun lên lá vì vậy có thể giúp giải quyết việc thiếu chất dinh dưỡng cho cây và vì vậy tăng cƣờng sức đề kháng của cây đối với các bệnh do nấm và vi khuẩn gây nên. Đây cũng là phân bón khi phun lên trên đất. Trộn một xẻng phân lừa tươi vào một thùng đựng nƣớc và để qua đêm cũng rất hiệu quả khi phun trừ rệp vừng, nhậy và châu chấu.


2. Phun lên lá và quả với hỗn hợp một phần phân bò đốt và hai phần nƣớc để trừ rệp vừng và ruồi (kể cả ruồi giấm).


3. Phun với hỗn hợp 1 phần nƣớc tiểu (ngƣời hoặc động vật) và 1 phần nƣớc để trừ rệp vừng, sâu ngài đêm, nhậy bột, bét và thrip và chống các bệnh do nấm, vi khuẩn và vi rút gây nên. Phun vào ngày ấm và dùng nhƣ là biện pháp phòng ngừa. Có thể phun hỗn hợp loãng hơn gồm một phần nƣớc tiểu ngƣời và 4 phần nƣớc cũng chống bệnh nấm nhƣ nấm vảy ở táo, nấm mốc sƣơng ở táo, nấm mốc sƣơng ở quả lý gai, nấm mốc sƣơng lông tơ, nấm mốc sƣơng bột và các bệnh khác.


4. Phết một lớp hỗn hợp gồm đất sét và phân gia súc lên thân cây ăn quả để bảo vệ chúng không bị nhậy tuyết và các loại côn trùng khác. Cũng có thể cho thêm tro củi vào hỗn hợp này. Hỗn hợp này cũng có thể đƣợc dùng để nhét vào những vết cắt mới sau khi cắt tỉa cành và tránh động vật gặm vỏ cây và lá non.


5. Phết lên thân cây một lớp hỗn hợp phân động vật tƣơi nhƣ súp đặc và để ngâm trong nước trong 3 ngày (để đuổi động vật).


6. Phết lên thân cây một lớp hỗn hợp nhƣ súp đặc gồm phân dê, bò và gia cầm, bột đất sét và nước tiểu động vật mỗi tháng một lần để tránh khỉ đầu chó, thỏ rừng, hươu, hoẵng đực, dê và thỏ.

7. Phun lên cây với dung dịch phân dê để tránh thỏ rừng và hƣơu, hoẵng đực; hoặc treo túi phân gom từ các động vật ăn thịt (mèo, chó, sƣ tử, v.v.).


8. Bón phân chuồng, phân động vật và nƣớc tiểu vào đất để cải tạo độ phì nhiêu của đất và bảo vệ cây khỏi nhiều loại sâu bệnh.


9. Phun với nƣớc tiểu của bò để ngâm trong 2 tuần và pha loãng với 6 phần nƣớc cũng giúp kiểm soát đƣợc sâu đục thân (có thể cả trứng và những con sâu bƣớm mới).


10. Ngâm hạt vào phân bò trộn với nƣớc trong vòng 24 giờ sẽ tránh chim ăn hạt khi mang gieo.

Tần suất:
Làm thƣờng xuyên khi cần thiết. Cần thiết nhất là vào mùa đông khi thiếu cây xanh ở trong những bụi cây và rừng gần đó.


Cảnh báo:
Rau và quả phun với hỗn hợp này phải đƣợc rửa sạch trƣớc khi dùng. Nƣớc tiểu không pha loãng sẽ làm cháy lá cây và làm cho đất bị nhiễm độc nếu sử dụng thường xuyên.

 

 

16. Sữa


Nguyên liệu:

Sữa, dầu hỏa, đất và nước.


Đối tượng:

Các bệnh nấm và vi rút nói chung gây bệnh tàn rụi, nấm mốc sƣơng, vi rút gây bệnh khảm trên cà chua, thuốc lá, mía và cây lúa miến đƣợc nêu đặc biệt: ve nhện, trứng sâu bƣớm trên cây cải và hƣơu, hoẵng đực.


Phương pháp:


1. Cứ 10 ngày phun một lần với hỗn hợp gồm 1 lít sữa và 10 – 15 lít nƣớc để kiểm soát bét, sâu làm tàn rụi cây, nấm mốc sƣơng, vi rút gây bệnh khảm và các bệnh nấm và vi rút trên nhiều loại cây. Phun hỗn hợp này cũng trừ đƣợc ve nhện và trứng sâu bƣớm ở trên các cây họ cải khi phun 3 tuần một lần.


2. Phun sữa không kem để kiẻm soát nhiều bệnh do vi rút gây nên.


3. Phun với hỗn hợp gồm một thìa tro củi khuấy đều với 1 lít nƣớc để qua đêm, lọc bỏ cặn, cho thêm vào một cốc sữa để chua và 3 lít nƣớc nữa. Phƣơng pháp này hiệu quả đối với việc kiểm soát nấm mốc sƣơng.


4. Phết hỗn hợp gồm đất, sữa để chua và dầu hỏa ở đoạn thân giữa của cây sẽ tránh hƣơu, hoẵng đực gặm vỏ cây. Phƣơng pháp này hiệu quả trong 2 – 3 tuần

Bảo vệ
hỗn hợp không bị mƣa to làm trôi đi.


Tần suất:

Tần suất như nêu ở trên là phù hợp.


Cảnh báo:

Chưa có cảnh báo nào đƣợc biết đến

 

 

17. Lớp phủ


Nguyên liệu:

Những cây chết: những gốc và lá cây còn lại trên ruộng, cỏ khô, cỏ v.v
Đối tượng: Sâu ngài đêm, châu chấu, bọ cánh cứng trong đất, sâu bƣớm trên đồng cỏ, nhậy, giun tròn, sên và ốc sên, mối, thrip và rất nhiều loại sâu bệnh khác.


Phương pháp:


1. Phủ một lớp dày khoảng một ngón tay lên trên đất. Lớp phủ bao gồm càng nhiều loại cây càng tốt (khô). Để tránh mối cần có cả thân cây chuối và hỗn hợp các cây hương liệu và cỏ nhƣ cây cứt lợn, cúc vạn thọ Mêhicô, lá bạch đàn và v.v. Lớp phủ với các cây hƣơng liệu tốt để bảo vệ cây không bị sâu ngài đêm, bọ cánh thrip, sên và ốc sên tấn công. Phủ đất trống với một lớp phủ sẽ tránh đƣợc châu chấu, sâu bƣớm đêm và một số loại bọ cánh cứng nhất định đẻ trứng trong đất. Mùn sẽ làm giảm số lƣợng giun tròn gây hại.

2. Lớp phủ với lá cây thuốc lá hoặc bột thuốc lá sẽ kiểm soát đƣợc sâu ngài đêm, sâu bƣớm trên đồng cỏ, thrip, sên và ốc sên và nhiều loại côn trùng khác. Nhưng không làm hại những côn trùng có ích nhƣ giun đất.

Tần suất: Bổ xung thêm lớp phủ khi thấy lớp phủ đã bị mỏng đi. Có thể cần phải bổ xung 4 - 6 lần một năm.


Cảnh báo:

Trước khi áp dụng lớp phủ, có thể đánh luống lên những khu đất thấp bị ngập
nƣớc. Không sử dụng những nguyên liệu cây xanh làm lớp phủ trên mặt luống nếu không chất chua sẽ làm đất bị axít hóa và làm cho một số loại hạt khó mọc mầm.

 

 

18. Dầu


Nguyên liệu:

Dầu (dầu mỏ) có thể hòa với nƣớc loại nhẹ hoặc dầu ăn.
Đối tượng:Rệp vừng, sâu bƣớm, bọ chét, ruồi nhặng, trứng côn trùng và ấu trùng, bét, muỗi, ve nhện đỏ, vảy sáp, thrip và bọ trắng, vi rút (dầu hỏa) và các bệnh nấm (dầu hạt cải).


Phương pháp:

Phun với hỗn hợp gồm 1 lít dầu ăn loại bình thƣờng và 100g xà phòng
bánh (hay 100ml xà phòng lỏng) và 15 lít nƣớc. Khuấy đều để trở thành hợp chất nhƣ nhũ tƣơng – xem Cảnh báo: ở phía dƣới. Dầu có thể hòa với nƣớc loại nhẹ có thể đƣợc sử dụng thay thế cứ 30ml dầu thì cho 1 lít nƣớc.


1. Phun với dầu thực vật hoặc dầu nhẹ nguyên chất – xem cảnh báo ở phía dƣới.


2. Phun với dung dịch xà phòng nhƣ mỡ làm từ dầu thực vật để trên mặt nƣớc sủi bọt.


3. Quét 2ml dầu mỏ hoặc dầu ăn lên phần cuối của râu ngô sau khi đã héo nhƣng trƣớc khi bắt đầu khô để bảo vệ bắp ngô không bị côn trùng tấn công.


4. Dầu cam quít cũng có tác dụng đuổi bọ chét, ruồi nhặng, muỗi và ve.


Tần suất: Sử dụng càng thƣờng xuyên càng tốt. Phƣơng pháp này rất hiệu quả.


Cảnh báo:

Chú ý tránh những động vật ăn thịt có ích. Không phun dầu thực vật (nguyên chất và pha loãng) lên lá trừ khi bạn thử phản ứng của lá. Một số lá cây bóng nhƣ xoài và xidan không bị ảnh hƣởng trong khi đó nhiều loại khác bị dầu làm hại. Tránh phun vào những ngày nóng nực bởi vì thậm chí cả loại lá cây bóng cũng bị cháy. Phun cây ăn quả rụng sớm chỉ vào mùa đông khi cây ngủ. Dầu mỏ nhẹ không gây ảnh hƣởng đến lá cây khi dầu có gốc parafin.

 

 

19. Muối pha

Nguyên liệu:
Muối, dấm, nƣớc và xà phòng.


Đối tượng:

Rệp vừng, sâu bắp cải, sâu bƣớm, sên, ốc sên và bọ phấn trắng.


Phương pháp:
1. Phun trừ rệp vừng và bọ bay trắng với hỗn hợp gồm 1 thìa cà phê muối (5ml) với 1 muôi (20 ml) dấm và trộn với 1 lít nƣớc. Hòa tan nửa thìa cà phê (2,5ml) xà phòng lỏng.


2. Hỗn hợp trên không có dấm cũng đƣợc khuyến cáo sử dụng chống rệp vừng, sâu bắp cải, sâu bƣớm; và dùng nhƣ là thuốc trừ sâu chung.


3. Rắc một vài hạt muối lên sên và ốc sên.

Tần suất:

Phun muối và dấm hai lần cách nhau 5 – 7 ngày. Rắc muối thƣờng xuyên khi
cần để giảm số lƣợng ốc sên. Buổi tối hoặc những ngày âm u ẩm ƣớt là thời gian tốt nhất để diệt sên và ốc sên.


Cảnh báo:

Không phun một chỗ quá thƣờng xuyên với dung dịch muối trừ phi cho thêm
nhiều nƣớc để rửa muối ra khỏi đất. Dùng muối khô càng ít thƣờng xuyên càng tốt để bảo vệ độ phì nhiêu của đất không bị phá hủy.

 

19. Dung dịch xà phòng


Nguyên liệu:

Dung dịch tẩy loại dùng để rửa bát, xà phòng bánh và xà phòng bột (bột
nƣớc tẩy hiện đại không đƣợc Hiệp hội sản xuất hữu cơ Dimbabuê chấp nhận). Xà phòng mềm làm bằng hợp chất kali là tốt nhất vì chúng chứng tỏ hiệu quả nhất đối với côn trùng và đồng thời bổ xung kali cho cây thông qua lá và đất.


Đối tượng:

Rệp vừng, dế giáp sắt, armyworm, sâu bƣớm, sâu ăn lá, bét, bọ trắng, bọ
cánh cứng nhỏ, sên, ốc sên và thrip. Một số loại xà phòng hiệu quả chống lại một số bệnh nấm.


Phương pháp:
1. Phun nửa muôi (10ml) xà phòng lỏng hòa trong 1 lít nƣớc sẽ hiệu quả trừ rệp vừng và bọ trắng.


2. Dung dịch xà phòng mạnh hơn là cần thiết đối với những côn trùng mạnh hơn. Hỗn hợp sau đây cũng cho thấy có hiệu quả: 1 muôi (20ml) xà phòng bột và một lít nƣớc, có thể cho thêm dầu hỏa hoặc không.


3. Bất cứ loại nƣớc xà phòng nào thừa sau khi giặt quần áo hoặc rửa bát có thể pha loãng đều có thể dùng để phun.


4. Xà phòng cũng có thể đƣợc cho thêm một ít vào những pha chế khác sẽ giúp cho các chất phun giữ lâu trên lá và phủ lên một lớp mỏng.


Tần suất:Sử dụng một vài lần cần thiết để kiểm soát côn trùng đến mức thấp. Nhƣ
thƣờng làm, phun có lựa chọn (chỉ trên côn trùng gây hại) và tránh tiêu diệt động vật ăn thịt.

Cảnh báo:

Số lượng xà phòng cần phụ thuộc vào loại xà phòng và ngƣời sử dụng cần thử
để có thể trộn cho phù hợp. Xà phòng mạnh nhƣ loại nƣớc tẩy hiện đại để giặt quần áo có thể làm cháy lá bởi vì chất natri hydrôxit chứa trong đó. Sử dụng liên tục những loại xà phòng bột này cũng sẽ làm hại đến độ phì nhiêu của đất. Ở đâu có thể sử dụng xà phòng mềm làm từ kali vì nó sẽ bổ xung kali cho đất. Tuy nhiên, thậm chí xà phòng mềm cũng làm hại lá cây nếu dùng quá thƣờng xuyên hoặc nếu hỗn hợp quá đậm đặc. Cây con và lá non (không nhẵn và sáp) dễ bị tổn thương nhất.

 

 

20. Mặt trời


Nguyên liệu: Ánh nắng mặt trời và các tấm phủ nhựa .


Đối tượng:Sâu đục thân ngô, bệnh cỏ và nhiều loại cây khác.


Phương pháp:
1. Ấu trùng của sâu đục thân ngủ đông trong mùa đông ở trong thân cây ngô. Có thể diệt chúng bằng cách chẻ thân cây ngô ra và chặt thành những đoạn nhỏ và mang phơi dƣới ánh nắng mặt trời để làm lớp phủ trên mặt đất.


2. Có thể diệt bệnh của cây (và hạt cỏ) bằng cách sử dụng độ nóng của ánh sáng mặt trời trong khi làm lợi cho vi sinh vật có ích trong đất và cải tạo lớp đất trồng trọt, dinh dƣỡng, thoáng khí và độ thấm nƣớc. Đảm bảo rằng mặt đất nhẵn và ẩm khoảng 60cm (70% khả năng đất đƣợc khuyến cáo). Sau đó trải những tấm politen áp sát mặt đất để không có chỗ trống chứa không khí. Xung quanh đƣợc dắt chặt xuống đất để gió không làm những tấm politen bay đi. Để nhƣ vậy trong 4 – 6 tuần. Làm nhƣ vậy sẽ giữ cho nhiệt độ trên 370C trong một thời gian dài. Phƣơng pháp này đƣợc tiến hành tốt nhất trong mùa khô. Những tấm politen đen dày 1,5mm có thể dùng đƣợc nhƣng những tấm màu trong suốt thì tốt hơn. Những tấm này có thể sử dụng đƣợc trong vòng 2 tháng nếu nó không có tia cực tím ổn định ở trong đó.

Tần suất:

Sử dụng một năm chỉ một lần, nhƣng kiểm tra ruộng để đảm bảo rằng tất cả
thân cây đã đƣợc chặt hết. Thực hiện phƣơng pháp ii trong mùa đông ở trên luống cây có dấu hiệu có sâu bệnh.


Cảnh báo:Trong khi loại bỏ sâu đục thân ngô, không để bất cứ thân cây ngô nào còn đứng vì sâu đục thân có thể sống sót ở gốc cây gần đất. Chặt hết thân cây ngô đến mặt đất, nhƣ vậy không đụng chạm đến rễ cây để cải tạo đất và độ thấm nƣớc trong tương lai.

 

21. Nước


Mục tiêu:

Rệp vừng, sâu bƣớm, trứng và ấu trùng, bét, mối, bọ trĩ và bọ cánh trắng, bệnh
nấm và vi khuẩn đặc biệt là loại chết do ngập nước; bất cứ loại sâu biết bò nào trong vườn ươm.


Phương pháp:
1. Phun vòi nƣớc mạnh bằng cách để ngón tay cái vào đầu vòi hoặc dùng vòi có kích thƣớc phù hợp để làm trôi côn trùng đi. Phƣơng pháp này cũng sẽ tránh đƣợc mối vì sẽ làm trôi những đống đất ở tổ mối đi và làm tăng độ ẩm trong đất.


2. Rửa côn trùng và bệnh nấm khỏi lá, cành và thân cảa các loại cây với nƣớc lạnh cùng với chiếc chổi cứng.


3. Phun nƣớc nóng (40-500C) lên cây và lá để trừ côn trùng. Đổ nƣớc sôi vào mặt đất hoặc thổi hơi nóng vào đất để kiểm soát bệnh, đặc biệt là bệnh làm cây chết do ngập nước ở trong vƣờn ươm.


4. Nhúng quả và hạt nhanh vào nƣớc nóng để loại trừ bệnh vi khuẩn và nấm.


Tần suất:
Sử dụng một vài lần phƣơng pháp 1 và 2 là đủ cách nhau một vài ngày.
Cảnh báo: Kiểm soát lực của vòi phun nƣớc trong phƣơng pháp 1 để côn trùng bị rửa đi mà không ảnh hƣởng đến cây, những nầm mới đặc biệt dễ bị hỏng nếu nước phun mạnh. Để phun lên trên cây không nên để nƣớc ở nhiệt độ quá cao nếu không lá sẽ bị cháy.